Daha 50 yıl öncesine kadar bu ülkenin çoğu yerinde elektrik bilinmez, doğalgaz bilinmez, buzdolabı-çamaşır makinesi-elektrikli ısıtıcılar, hatta televizyon ve sobalar kullanılmazdı!.. Çoğu köylerimizde ‘Şavklık’ denilen yarma çıralarla geceleri yol gidilirdi!.. Evlerin ısıtma aracı genellikle ocaklardı!.. Işık ise ‘Sepetli veya İdare Kandili’ denilen gazlı araçlarla sağlanır, evinde ‘lüks lâmbası’ ve ‘pilli radyosu’ olanlar birkaç zengin aileyi geçmezdi!..
Ya evlerin hali!? O zamanlarda nerede böyle ev içinde tuvaletler, mutfaklar, banyolar filân!? Benim çocukluğumda (1950’li yıllar) her defasında çişimizi yapmaya, evden 60 metre uzaklıktaki tek gözlü helâya giderdik!.. Şehir su hattı Hak getire idi, oraya koyduğumuz ve genellikle ağzı kırık testilerle taharetimizi yapar, anamızın oraya astığı eski çaputlarla malûm yerlerimizi silerdik!.. Bunların soğuk Kış günlerinde bir mahzuru yoktu ama, sıcak Yaz günlerinde o kırık testilerin içine su içmeye gelen yılanlar girer, asılı duran eski çaputların içine akrepler saklanır, kaç defa bu yılanların bizi altımıza kaçırtıp, kaçımızı akreplerin en münasebetsiz yerlerimizden soktuğunu hatırlamıyorum bile!?
Sobaların olmadığı eski evlerimizde Kış aylarında tasarruflu ısınmak için, tek bir odada ocakta ateş yanar, geceye doğru ocağa koca bir kütük atılır, o ocakta için için yanarken; ana-baba-çocuklar hep aynı odada yatarlardı!.. Ana-babalar, üç-beş günde bir o ‘malûm işi’ yapabilmek için, illâ çocukların uyumalarını beklerler, işleri bitince hemen ocağa su koyarlar; önce erkek, sonra kadın, ‘Zülhane’ denilen “1m x 1m” ebadındaki ev içi banyoya girerler, karanlıkta ve buz gibi soğukta sadece sabunlanıp yıkanırlar, cünüplükten kurtulurlardı… Islak saçlarla yatan bu insanların çok genç yaşlarda ‘Zatürre veya Pınta’ denilen hastalıklardan erken yaşta çocuklarını öksüz bıraktıklarına defalarca şahit olmuşuzdur!.. Yine o yıllarda beslenme eksikliğinden ölünen tek hastalık da ‘Verem’ idi…
Özellikle köylerde hiç değişmeyen konut görüntüleri şöyleydi: Evlenecek oğullarına yapılan yeni taş evlerin sadece bir odası tam hazırlanır, para biterdi… Öteki pencere ve kapılara çivilerle tutturulmuş hasır, eski kilim, çul veya naylonlarla kapatırlar, paraları oluncaya kadar o evler yıllar boyu öylece dururdu!.. O zamanlarda en kıymetli şeyler pencere camı ve kiremit idi!.. Biz çocuklar bunları kazayla veya sapan taşlarıyla her kırdığımızda, anne baba ve komşularımız bize verilebilecek en büyük cezaları verirlerdi de, ben de oradan biliyorum!..
O yıllarda bizim oralarda ‘Kömür’ ve ‘Kömür Sobası’ da bilinmezdi… Taa 1960’lı yıllarda Yatağan yöresi ‘Linyit Kömürünü’ kullanmayı öğrendi… İlk demir-döküm olan ‘Guzine Sobalar’ evlere girdi; hem ısınma, hem ekmek-yemek-çay yapmada, hem de ibriklerle suları ısıtmaya yarayan çok kullanışlı sobalardı!.. Bazıları üzerine astıkları tellerde çamaşırlarını dahi kuruturlardı…
İşte o yıllardan sonra 1974 yılında ilk kez ‘Ecevit Hükümeti’nin çiftçilerden tam iki katına fiyatla tütünlerini satın alması, (Başfiyat 6,5 TL’den 13,5 TL’ye çıkmıştı) birden köylünün ceplerinin dolmasına sebep oldu!.. Kimisi traktör, kimisi ağaların ellerindeki arazileri satın alırken, kimisi de bu paraları evlerini modern hale getirmekte, içlerine elektrik-su- TV-buzdolabı-teyp-koltuk-perde almakta kullandılar!.. İlk kez çimento ve tuğla, ev yapımında yaygın şekilde kullanıldı; artık herkesin tuvaleti-banyosu-mutfağı evin içinde ve ısı kaybını önleyecek şekilde evlerini dizayn etmeye başladılar!.. Bu durum 1979’da da tekrarlandı, yine tütün başfiyatı 14,5 TL’den, 24,5 TL’ye fırlamıştı!.. Ama bu millet merhum Ecevit’in kıymetini bilemedi, çeşitli ABD oyunlarıyla iktidardan indirilip, 1980 yılında da ‘Askeri Darbe’ ile önü kesilmiş, halkı düşünen ‘sosyaldemokrat düşünce’ bu ülke üzerinden silinmişti!..
Peki çilemiz bitti mi? Evlerimizi çağa uydurduk da, ya kafalarımızı geliştirdik mi? Ne gezer efendim!? Önce Atatürk Devrimlerinden saptık, sonra Köy Enstitülerini kapattık, şimdilerde samanı ve buğdayı bile dışarıdan satın alır hale getirildik!.. Bu halkımızın ne zaman uyanacağını, vallahi ben de merakla bekliyorum!..
