Soma’da yaşanan felaketin üstünden iki hafta geçti. Ölenler öldü, geride kalanlar acılarıyla yaşamaya devam ederken, yöneticiler, masa başına geçip felaketi en hasarsız atlatma yollarını aramaya başladılar bile.
Biz bu oyunu hep yaşadık, yaşıyoruz; yazık ki daha çok yaşayacağız. Çünkü bizde bu gibi şeyler takdir-i ilahiden sayılır. Allah ister, sel olur, Allah ister deprem olur, Allah ister madende işçiler ölür. Bizim bu işte bir dahlimiz yoktur.
Soma bir tütün diyarıydı, Yatağan da öyle…
Tütün zahmetlidir.
Tütüncünün yılı 13 aydır.
Tütüncü bir ürünün parasını almadan yenisini yetiştirmeye başlar.
Tütüncünün gecesi gündüze karışmıştır.
Tütüncüler ovalarda geceleri şehirler kurarlar.
“Acemi Yaz” şiirinde :
Gün aşar aşmaz yatmayan tütüncü,
Tutamaz ülker doğmadan tarlanın yolunu.
Bir gece sabaha doğru yolun düşerse eğer, çık Asar Yokuşuna. Dinle Havse’nin türküsünü çeşmesinden. Gör gökyüzünün ayna olduğunu. Sonra inip ovaya, altı yaşında bir çocuktan al istediğin yıldızı.” demem ondandır.
Tütün aile tarımıdır.
Tütüncülükte yedisinden yetmişine herkesin işin bir ucundan tutması gerektir.
Tütüncü Çocuğun Türküsü’ndeki
“En önce yıldızların adını öğrendim ben
Uykularımı çalıp gitmişlerdi
Ne kadar yalvarırdım bilseniz
Gök buluta kessin
Görünmesin hiçbiri
Uyandırmasın annem
Çocuk uykularım büyütsün beni.” dizelerimde dillendirdiğim, yalnız banim değil, Somalı çocukların da dileğiydi.
Fakat…
Tütün parası benim için sepet dolusu portakal, kestane, helvaydı…
Tütün parası benim için ayakkabı, don, gömlekti .
Tütün parası benim için kitap, defter, kalemdi.
Ben de tütün parasıyla okudum, birçok Somalı çocuk gibi…
Her şeyde olduğu gibi, tütün için de bir sürü yakınmalar başladı seksenli yıllarda:
Rekolte fazlaydı.
Tütün Tekel’in elinde kalıyordu.
Tütün dikim alanları sınırlanmalıydı.
Amerikan tütünlerinin içimi daha iyiydi.
Her tütün satım ayı geldiğinde gazetelerde çarçaf çarşaf kara propaganda yapılırdı. Tüccarın derdi köylünün malını ucuza kapatıp daha çok kar etmekti. Devlet de buna çanak tutmakta iyice ustalaşmıştı. Sonunda uluslararası tütün ve sigara tekelleri ve yerli işbirlikçileri amaçlarına ulaştı. Tekel özelleştirildi. Sadece arazi değerine fabrikalar uluslararası sermayenin yerli işbirlikçilerine peşkeş çekildi. Arkasından da tütün ekime adeta yasak getirildi.
Somalı köylüler de diğer tütün, pancar, haşhaş üreticileri gibi kendilerine yeni bir gelecek aramaya başladılar.
Kömür, Soma için neyse, Yatağan için de oydu.
Termik santraller vardı. Kömür ocaklarına ve santrallere işçi gerekti.
Tarlalar gitti, tütün bitti. Şimdi çiftçiden işçi yaratma zamanıydı.
Yarı çiftçi - yarı işçi…
Tütüncülük zordu; kömür işçiliği ise çok daha zor.
Tütünü insanlar zehir içmesin diye bırakmıştık; oysa şimdi kendimiz ocaklarda toz yutuyor, filitresiz bacalardan zehir soluyorduk.
“Allah kimseyi açlıkla terbiye etmesin” demişti atalarımız.
Belki bu yüzden bir lokma aş uğruna ölümle iç içe yaşamaya razıydık
Devlet, halkına açlığı gösterip lokmaya razı ediyordu.
Neden?
Kalkınmak için.
Neden?
Döviz kazanmak için.
Neden?
Daha lüks arabalara binmek, uçaklarla gezmek, 700.000 liralık saatler takmak, gemiciklere gemicikler eklemek için mi?
Kimdi onlar?
Toprakları elinden yok pahasına alınan, bin bir emekle yetiştirdiği bağlara bahçelere uzaktan bile bakması yasaklanan anam babam mı?
255 gündür santraller özelleştirilmesin diye çadırlarda direnenler mi?
Yoksa ölmeden mezara giren, mezarlarını kendileri kazan işçiler mi?
Kimse bana maval okumasın.
Soma da Yatağan da garip köylüden işçi, işçi sırtından zengin yaratma düzeninin doğal bir sonucudur.
Kimse bu işe Allah’ı karıştırıp günahlarından kurtulacağını sanmasın.
Suçlular Ankara’dadır.
Türkiye’yi uluslararası sermayeye peşkeş çeken o işbirlikçilere, milyonlarca köylünün - işçinin on binlerinin uyanması bile dünyayı dar edecektir.
Tek dileğim, ölmeden o günleri görmektir.
