Acımız çok taze. Böyle bir zamanda bayramdan söz etmek doğru değil, diyenler olabilir.
Nedenlerini sorgulamadığımız olayların sonuçlarını doğru değerlendiremeyiz. Bizce Soma, 19 Mayısların iyi kavranamamasının sonucudur. Bu nedenle özellikle böyle bir zamanda 19 Mayıs’ı es geçmek yerine enine boyuna irdelemek gereklidir.
Aydınlanmanın, eğitimden başka aracı yok. Bu gerçeği iyi bilen Cumhuriyet kurucuları izlenmesi gereken yolu bakın nasıl çizmişler:
“Herkes bilir ki, bugün yalnız süs gibi okuma, yazma öğreten doğal yetenekleri ve ulusal toplumun yararı için gereken yetileri öldüren kurumlara okul denemez.”
“Biz çocukları doğa ile, eşya ile, gerçeklerle karşılaştıran, neşe ve özgürlük içinde çalışmaya, gözlem ve usavurmaya, yaratıcılığa götüren bir okul istiyoruz, biz istiyoruz ki, okul, çocukların birbirlerine yardım ederek, birbirlerini tamamlayarak çalıştıkları bir deneylik olsun. Bizim istediğimiz okulda, dinleyiciler yoktur. Düzen ve uyum içinde çalışan ve yapıtlar ortaya koyan küçük adamlar vardır.
“… Eğitim kendiliğinden bir erek değildir. Tersine, yurttaşı ileride yapacağı göreve, yaşamın kendisine yüklediği işe hazırlayan bir araçtır.”
Bu sözler, Atatürk’ün Milli Eğitim Bakanı İzmirli Mustafa Necati’ye ait. O, Cumhuriyetin Milli Eğitim Bakanı olduğunda 31, arkasında büyük eğitim hamleleri bırakarak yaşama veda ettiğinde ise 35 yaşındaydı.
Dönüp bugüne bakalım:
Üniversiteyi bitirmiş on binlerce genç sınavlarla oyalanıyor. İş bulanlara bakıyoruz: Doktordan müzisyen, öğretmenden turizmci, avukattan denizci... Çiftçiden işçi.
Eğitme, oyala ve öğüt.
İstediğin kıvamda olsun tümü.
Güya özgürleşiyoruz, demokratikleşiyoruz.
Aykırı ses, kargaşa demek.
Apolitik, asosyal gençlik isteyenler otuz dört yılda nasıl da ulaştılar isteklerine:
Gençleri birbirlerine kırdır, hapislerde çürüt; kitaplarını yak, hatta yaşlarını büyütüp as!
Daha dün İstanbul’da yapılaşmaya hayır diyen üç beş gence bile tahammül edemeyip ortalığı birbirine katan, on dört yaşındaki çocuğa terörist damgası vuran bu ülkenin başbakanı değil mi?
Sormayan, sorgulamayan çocuklardan, düşünmeyen adamlar yetişeceğini eğitim sistemimizi yeniden dizayn eden başbakan bilmez mi!
Ortaöğretimde en pahalı eğitim mesleki ve teknik eğitimdir. Çünkü bu okulların sürekli yenilenmesi gereken makine parklarına gereksinimi vardır. Genel liselerin amacı kuramsal bilgileri algılayabilen, yorumlayıp yeniden biçimlendirebilen gençler yetiştirmektir. Oysa teknik liselerle meslek liselerinin amacı sanayide, ticarette gerekli olan ara elemanları yetiştirmektir. Bu öğrencilerin mühendis, doktor, yönetici olması ne kadar anlamsızsa mühendis, doktor yönetici olamayacak öğrencilerin genel lisede okuması da o denli yanlıştır.
Geçelim bunları… Soma’da can veren kardeşlerimiz kaçı gerçekten maden işçisidir, hiç düşündük mü?
Onlar, tarımda aç bıraktığımız çiftçi çocuklarımızdır.
Madencilik, son derece uzmanlık isteyen riskli bir alandır. Çıksın birileri bugün madenlerimizde çalışan işçilerimizin kaçının, meslek liselerinde, bu alanda eğitim aldığını bize söylesin.
Dün akşam TV’leri izlerken bir kez daha kahroldum. Nasıl da ballandıra ballandıra anlatıyorlardı.
Zonguldak’ta maden ocaklarına yüz küsur işçi alınacakmış. 4000 kişi başvurmuş. Madencilik çok revaçtaymış…
Bu ülke insanının ölümüne aş peşine koşması övünülecek şey mi?
Beş kişilik bir komite kurulmuş; adayların kalas kesmesine, kalas taşımasına bakıp seçme yapıyorlarmış.
Ahlaksızlık, aymazlık, körlük… Dilime ne gelirse saydım döktüm.
Bayan Greet’i hatırladım: Yıllar önce, Belçika’ya aldıkları kömür işçilerini nasıl seçtiklerini anlatırken:
“Utanıyorum kendimden, derdi. Biz bir dilim ekmeğe muhtaç, o zavallı köylüleri soyduk; pazılarına, kemiklerine, boylarına poslarına baktık; ama beyinlerine bakmak aklımıza gelmedi. Yerin yüzlerce metre derinlerinde çalışmak için sadece kol gücüne değil, beyin gücüne de gerek olduğunu, bunun için de çok özenli eğitim gerektiğini çok geç anladık”
Avrupa bu gerçeğe ulaşalı yarım yüzyıl oldu. Biz hâlâ beceriksizliklerimizin ve siyasi emellerimizin bedelini gençlerimize ödetmeye devam ediyoruz.
İmam Hatip Lisesi sevdası yüzünden meslek liselerini işlemez hale getirdik.
Okul eğitimlerini veremediğimizi tescillercesine özel dershaneler açtık. Çocuklarımızın ve gençlerimizin yaşamlarını okul dershane gelgiti arasına hapsettik. Sosyal, kültürel, spor ve sanat etkinliklerinden uzak tuttuk onları. Her yıl yüz binlercesini üniversite kapılarından döndürdük. Onlara başarısız, işe yaramaz damgası vurarak sokağa attık.
Kimsenin lafı, eveleme geveleme hakkı yok. Bu eğitim sistemi, öğrenciyi oyalama ve öğütme sistemidir.
Her türlü beceriden yoksun, bireysel ilgileri gelişmemiş, en basit kuramsal düşünceyi algılamaktan yoksun güya vasıflı insan gücüyle, aldığı eğitimle yaptığı iş arasında hiçbir bağ olmayan işçisiyle, memuruyla ülkenin nereye götürülmek istendiği açıktır.
Bilim soran, sorgulayan, üreten, biçimlendiren ve değerlendiren insandan yanadır. Oysa bugün istenen insan modeli bambaşkadır:
Sorma, sorgulama inan.
Üretme, tüket.
Karşı çıkma, biat et.
Bilelim ki Soma, 19 Mayısları kavrayamayışımızın doğal sonucudur. Biz bu gerçeği göz ardı ettikçe, bu millet, daha çok Somalar yaşayacaktır.
Yazık…
