624 sene, yani tam altı asırdan fazla hüküm sürmüş Osmanlı İmparatorluğu; Padişahları, Şehzadeleri, Paşaları, Padişah Anaları ve Kızları, Cariye Kadınlarının yaşamlarıyla çok ilginç bir tarihe sahiptir…
Kimisi müspet bilime, modern sanata, edebiyata ve şiire düşkündü (Fatih, Yavuz ve Kanuni gibi…); kimisi de her şeyi onların bildiklerini zannettikleri Müneccimlere (Cinci Hocalara) inandılar; (Deli İbrahim, III. Murat, II. Ahmet gibi…) çok akılsızca işler yaptılar…
Osmanlı tarihinde “Hadım” lâkaplı çok paşa vardır; Hadım Süleyman Paşa, Hadım Ali Paşa, Hadım Sinan Paşa gibi… Bu küçükken hadım edilip, “Saray Haremi”ndeki başarılı çalışmaları sonunda padişahın gözüne girmiş, sadık ve sırdaş olan, askerî eğitimi bulunmayan “Alaylı Paşalar” olarak nam salmışlardır…
Bunların dışında, ilginç lâkapları ile dikkat çeken paşalar vardır. Örneğin; Öküz Mehmet Paşa, Kemankeş Ali Paşa, Baltacı Mehmet Paşa, Kuyucu Murat Paşa, Varvar Ali Paşa, Boynu Eğri Mehmet Paşa, İbşir Paşa, Gedik Ahmet Paşa, Tiryaki Hasan Paşa, Tabanı Yassı Mehmet Paşa gibi…
Padişah III. Ahmet’in paşası Baltacı Mehmet Paşamızı uzun uzadıya size anlatmama gerek yok sanırım? Çariçe Katherina ile cephede yediği haltları ve Rusları Prut Bataklığı’nda kıstırmışken, Osmanlı Ordusu’nu nasıl geri çektiğini ve dönüşünde bu yüzden boynunun neden vurulduğunu herhalde biliyorsunuzdur?
Padişah III. Mustafa’nın paşası olan Öküz Mehmet Paşa, aslen o yıllarda çift süren öküzleri nallayan bir babanın oğludur ve nalbant çırağıdır… İri cüssesi, gözü karalığı sayesinde orduda isim yapmış, komutanlarının gözüne girmiş ve Paşa olmuş, namı da buradan gelmektedir…
Ruslarla yapılacak savaş planlarını meydandaki çadırında komutanlarına anlatırken, boş bırakılan bir öküz, çadırın açık kapısından boynunu içeri uzatır ve Öküz Mehmet Paşa’ya bakar. Bu komik durumu gören komutanları kıkırdamaya başlarlar. Durumu anlayan Öküz Mehmet Paşa; “Ne gülüyorsunuz ağalar? Bir öküzün, Öküz Mehmet Paşasını ziyaretinden doğal ne olabilir ki, ne var!?” diyerek espri yapar, hep beraber gülmeye başlarlar… O tarihten sonra herkes, bu mütevazı Paşaya açıkça bu isimle hitap etmeye başlar…
Padişah I. Ahmet’in haşin ve acımasız paşası olan Kuyucu Murat Paşa, Celâli İsyancılarını toptan kuyulara doldurarak imha etmesiyle ünlüdür. Eli kanlı namıyla tarihe geçmiştir…
Sivas Valisi iken, Padişah Deli İbrahim’in istediği para, asker, erzak ve atları fazlasıyla gönderen, her isteğe “Var efendim var, hemen göndereyim” demesi yüzünden, namı “Varvar Ali Paşa” olmuştur.
Lâkin, gelip giden elçilerinin, bir gün Padişah Deli İbrahim’in kulağına; “Sultanım, Sivas Valisi Varvar Ali Paşa’nın yaveri olan İbşir Paşa’nın bir karısı var ki; balık etinde ve tam sizin ağzınıza lâyık bir hatun! İnsan bu hatunun yürüyüşüne, cilveli gülüşüne, süzgün bakışına dayanamıyor! Bu hatunu Varvar Ali Paşa’dan isteyiniz” derler…
Ağzı sulanan Padişah İbrahim, bir ferman ile bu hatunu Varvar Ali Paşa’nın göndermesini ister. Dürüst ve inançlı bir Müslüman olan Varvar Ali Paşa fermanı okur, tepesi atar!.. Bir cevap yazıp, elçileri Sivas’tan kovar. Mektup şöyledir: “Sultanım; şimdiye kadar ne istediyseniz gönderdim! Ama ben, Müslüman bir Paşamın nikâhlı karısını size nasıl yollarım!? Bu sefer benden size hiçbir yok Sultanım!.. İsterseniz adımı ‘Yokyok Ali Paşa’ da diyebilirsiniz!” deyip, görevi bırakarak dağlara çıkar…
Sonra ne olmuş biliyor musunuz? Karısını istediği İbşir Paşa’ya emir gönderip, Varvar Ali Paşa’yı yakalatmış ve astırmış. Bu başarısından (!) sonra onları İstanbul’a tayin edip, sarayında oda vermiş. Artık sonrasını ben anlatmayayım, zati siz çoktan anlamışsınızdır…
Ben Osmanlı Tarihi’ni okudukça “gurur gibi bir şey” duyuyorum, ya sizler!?”
Sakin KOŞAR…
