İş sağlığı ve güvenliği konusu sadece ülkemizin değil tüm Dünyanın önemli sorunu. Dünyada her yıl 2 milyon 300 bin insan iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle hayatını kaybediyor. Ülkelerin iş kazaları ve hastalığı oranı 100 binde işçi başına hesaplanıyor. Bu açıdan bakıldığında, durumu en iyi olan İngiltere... İngiltere’de işçi ölümü, ‘100 binde 1’ düzeyinde.
Türkiye, 100 bin çalışan başına ölümlü iş kazalarında Avrupa birincisi, Dünyada ise üçüncü. Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO) verilerine göre, El Salvador ve Cezayir’in ardından üçüncü sırada olan Türkiye’de her yıl ölen işçi sayısı bin kişinin üzerinde. ILO verilerine göre ölümle sonuçlanan iş kazası oranları Türkiye’de çok yüksek. Türkiye’de ölümlü iş kazası oranları ‘100 binde 20,5’ iken; bu oran Norveç, İsveç, İsviçre ve Danimarka gibi ülkelerde ‘100 binde 2’nin altında.
Ülkemizdeki iş kazaların yüzde 98’i ise önlenebilir nitelikte. Türkiye’nin 3 yıl öncesine kadar bir iş güvenliği yasası yoktu. Yasa çıktıktan sonra da ciddi bir adım atılamadı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın verilerine göre, 2002-2013 yılları arasında iş kazası geçiren toplam sigortalı sayısı 1.921.000 kişi. Bu kazalarda ölen toplam sigortalı sayısı ise 13,510 kişi. İş göremezlik raporu alan kişi sayısı 2002-2014 yılları arasında 15.519.496 kişi. İş kazalarınınülkeye maliyeti de 10 milyar liraya yakın.
Gerçekleşen kazaların 3’te 1 oranı inşaat sektöründe oluyor. Bundan sonraki sektörler; maden ve metal. İnşaat sektöründeki kazaların yüzde 40’ı yüksekten düşme, bunun da yüzde 25’i cephe iskelelerindeki düşmelerden kaynaklı olarak açıklanıyor.
İş kazalarının önlenebilmesi için denetimlerin sıklıkla yapılması gerekiyor. Oysa denetimler yıllar içinde azalmış. Yıllara göre teftiş sayıları: 2005’de 27,374; 2006’da 26,617; 2007’de 27,500; 2008’de 23,446; 2009’da 19,709; 2010’da 17,284; 2011’de 15,902; 2012’de 11,533; 2013’de 8,854.
İş kazalarının en aza indirgenmesi ve ölümlü iş kazalarının olmaması için bazı öneriler:
1- Ticarileşme yerine kamu yararını gözetecek Ulusal İşçi Sağlığı ve Güvenliği Konseyi kurulmalı.
2-
Sendikalar, meslek Odaları/Birlikleri, üniversiteler ve ilgili bakanlık uzmanlarının katılımıyla, mesleki eğitimleri ve denetlemeleri gerçekleştirecek özerk kurumsal yapılar oluşturulmalı.3- Ulusal, sektörel ve bölgesel programlarla, ülke çapında eğitim ve denetim seferberliği başlatılmalı.
4- İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarına tam bir iş güvencesi sağlanmalı.
5- Bu uzmanların işten çıkarılabilmesi, iş müfettişi ve sendika/işçi temsilcisinin onayına tabi kılınmalı.
6- İşçi sağlığı ve iş güvenliği hizmetlerini sunan personelin ücretlerinin, işverenin dörtte üç ve devletin dörtte bir oranında katkı sağladığı ortak bir fondan karşılanmasını sağlanmalı.
7- Çalışma ortamlarının sağlık ve güvenlik koşullarına uygun olması konusunda, devletin de işverenle birlikte sorumlu tutulmasını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalı.
Ülkemizde 2002 yılından bu yana son 13 yılda meydana gelen iş kazalarında 16,120 çalışan hayatını kaybetti. Milyonlarcası sakat kaldı, iş göremez hale düştü. Sanki olanlardan hiç ders alınmamışçasına, 2015’in ilk 10 ayında(Ekim sonu) iş kazalarında ölenlerin sayısı 1460’ı buldu.
Yukarıdaki öneriler, CHP’nin seçim programından… Doğru, tektir. İş kazalarının önlenmesi konusunda, bu öneriler önemli bir reçetedir. Yeni hükümet programında, CHP’nin bu önerileri, bu önemli ulusal sorunun çözümü için, anlam olarak kendisine yer bulabilmelidir…
