Geçenlerde sevgili dostlarımdan biri, elime küçücük bir kitap sıkıştırıp; “Bunu mutlaka senin okuman gerekiyor, herhalde bundan birkaç yazı konusu çıkartırsın” dedi... Kitap, bizim eskiden İlkokul Öğrencilerimizin kullandıkları ‘Türkçe Sözlük’ kitapçıkları boyutundaydı... Hemen kitapçığı açıp okumaya başladım...
Kitabın başında; “Mey İçki’ye Teşekkür Borçluyuz!.. Evvelâ, tarihsel mirası üstlenip, Rakı Kültürünün yeni kuşaklara ve küreselleşen dünyaya aktarılmasına katkıda bulunduğu için, sonra da bu kitap üzerinde daha küçük, ama daha anlamlı bir teşekkür!.. Eğer Mey İçki’nin desteği olmasaydı, bu kitap hazırlanamazdı...” diye bir not düşülmüştü... Kitabı hazırlayanlar da şu ünlü isimlermiş: Tarihçi Prof. Dr. Murat Belge, Editör Erdir Zar, Çağatay Anadol, Figen Basmacı, Çiçekten Becel, Reşit Çavaş, Ahmet Örs, Necdet Sakaoğlu ve Vefa Zat... Kitabın adı; “Rakı Cep Ansiklopedisi” idi...
Kitabı okurken ‘Ayraç’ olarak kullanacağınız kartonun üzerinde ‘DUBLE METRE’ yazıyor, altında da, bugüne kadar hiç duymadığımız duble çeşitleri yazıyordu: “İpsala Dublesi-Keşan Dublesi-Tren Dublesi-Domuz Sıkısı-Azman Dublesi-Komiser Dublesi-KIZ Dublesi-Pavyon Dublesi-Kaymakam Teki-Yolluk (Kapak) Dublesi-Gözyaşı Dublesi... gibi... Şimdiye kadar hiç bunları duymuş muydunuz?
Osmanlı ve bizim dönemimizde 500 Yıl kadar geçmişi olan, bazılarının ‘Milli İçkimiz’ dediği Rakı; yasak olmasına rağmen, en çok da Osmanlı dönemi atalarımız tarafından içilirmiş... 36 Padişahımız içinde, içki - sigara yasağı ve cezaları konusunda en sert tedbirleri alan ve uygulayan Padişah IV. Murat idi... Bunları içenlerin görüldüğü yerde derhal boyunları vurulurdu!.. İstanbul kalelerinin surları dibinde kaç tane “Sur Dibi Sarhoşu (Bekri)” denilen içki müptelalarının öldürüldüğünü, bunları öldürenler bile sayamamışlardı!..
Bu ‘Sur Dibi Sarhoşu’ kişilerin en meşhurları; ‘Bekri Mustafa’ idi... Padişah IV. Murat tebdil-i kıyafetle surların dibinde gezerken bunu kendi elleriyle yakalamış, hemen boynunun vurulacağını bildiği için, orada “Buyurun gari cenaze namazıma!’ diyerek, Padişahın ayakları dibine boynunu uzatmış, bu duruma Padişah çok gülmüş, ilk kez Bekri Mustafa’nın canını azâd etmiş, Sarayına da muhabbete çağırmıştır!.. “Bekri” demek, Farsça dilinde “Ayyaş, Sarhoş” demektir... ‘Buyurun cenaze namazıma’ sözü oradan günümüze kadar gelmiştir...
Osmanlı döneminde Müslüman olmayanlara ‘Gâvur, Gayrimüslim, Dinsiz’ denir, her türlü içki Müslüman olana yasak iken, bunlara serbestti!.. Bütün meyhane, bar, pavyon işletmecilerinin hepsi bu gayrimüslimlerden olurdu... Onların serbestçe girdikleri bu mekânlarda, bizim Müslüman Osmanlılar hep kaçak içki içer, gizlendikleri yerlerden bu eğlencelere katılırlar, yakalananlar da hemen ayvayı yerlerdi tabii... Ancak, bu 36 Padişahın da hepsi içki içer, savaş meydanlarına gittiklerinde bile, yanlarına aldıkları ilk insan, kendilerine içkilerini hazırlayan ‘Sarayın Şarapdarı’ olurdu... Yasağa uymayan insanlarını da en acımasız şekilde cezalandırırlardı... Dilimize bugüne kadar gelen söylemler şunlardır:
--Ayaklı Meyhane: 20. Yüzyıla kadar, genellikle Ermeni satıcılar, gövdelerine doladıkları Koyun Barsağından yapılma, ucu musluklu, içi Rakı dolu giysileri vardı. Ara sokaklarda isteyen Müslümana gizlice ve duble duble rakı satarlardı...
--Küfelik: Her meyhane kapısında, içip de yürüyemeyenler için ‘Küfeciler’ bekler, ücretle sarhoş taşırlar, müşterilerine de ‘Küfelik’ denirdi... Zamanın taksileri bunlardı...
--Destur: “İçelim ab-ı hayatı/ Neşe verir bedene/ Ne mutlu bunu icat edene/ Bunu icat eden bir pîr/ Akşamları iki-sabahları bir/ Artsın, eksilmesin/ Taşsın, dökülmesin/ Allah kimseyi/ Meyhanesiz memlekete düşürmesin!..” Birçok içki müptelâsı sohbete başlamadan önce bu sözleri tekrarlar, bunun adına da ‘Destur’ derlerdi... Devam edecek..
