Tüm Yaygın , Bölgesel ve Yerel Gazeteler; 24 Temmuz 1960 tarihinde, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın ortak kararıyla imzalanan, “Basın Ahlâk Yasası” hükümlerine ve 09 Haziran 2004 tarihli “5187 Sayılı Basın Kanunu” hükümlerine göre çıkarılır.
Kısaca nedir bu yasaların buyrukları: “Halkı yanıltıcı, kışkırtıcı, yalan, bir siyasetin yanlısı, asparagas, güvenliği sarsıcı; kişi, kurum ve kuruluşların özel ve Anayasal haklarını ihlâl edici haberler yapmamak, her haberi en az iki yere teyit ettirerek yayımlamak; kişisel kin, nefret ve menfaat düşüncelerini habere yansıtmadan halkı haberdar edip, bilgilendirmektir…
Yaygın (Ulusal) Gazeteler; yurdumuzun 7 İklim Bölgesi’ne, 81 İline birden yayın yapar, ülkenin her yerindeki haberleri sayfalarında yer verirler… Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet, Sözcü gibi…
Bölgesel Gazeteler; En az üç İl ve bir Bölgede, yurdun bir bölümünde yayınlarını sürdürürler… (İzmir, Manisa, Aydın Muğla’da yayımlanan Yeni Asır, Hürriyet Ege gibi…)
Yerel Gazeteler ise; bir İl veya İlçe Merkezi çevresinde günlük veya haftada bir-iki gün yayın yaparlar. Haberlerinin tamamına yakını yerel çevredendir, “deprem, savaş, yangın, seçim, kaza, salgın hastalık” gibi konular dışında, ulusal haberlere fazla itibar etmezler… Demeç, Devrim, Hamle, Önder, Özgür Milâs Gazeteleri gibi…
Peki, Yerel Gazete köşe yazıları nasıl olmalıdır?
Kimsenin özel yaşamını hedef almadan, kendisini ve ailesini rencide etmeden, aşağılamadan, herkesin Anayasal haklarına riayet ederek; yalansız, küfürsüz, hakaretsiz, kişi hakkına saygılı yazılar yazarak halkı bilgilendirmek; düşündürmek, güldürmek, fikirlerini aklıselim kıstaslarda tartışmaya açma işini, gazetelerin köşe yazarları yaparlar… Bunu yaparken de; “Her zaman benim dediğim doğrudur, herkes benim fikrimle hareket etmelidir, benim gittiğim yoldan gitmelidir” şeklindeki beyanlardan daima uzak durulmalıdırlar…
Yorum yapmak, köşe yazarlarının en doğal haklarıdır da; tabii ki yalan, iftira ve dayatmalardan hep uzak durmak kaydıyla… Sonuçta bunun ağır diyetlerini ödemek de var çünkü…
Zaman zaman, bazı köşe yazarı arkadaşlarımız bir kişi, bir kurum veya kuruluşa karşı nalına – mıhına, dibinden – tepesine, adeta freni boşalmış damperli kamyon gibi çarpıyorlar!..
Ellerindeki ‘aziz basın kalemini’ de; kazma, kürek, balta gibi kullanarak saldırıyor, muhataplarının başlarında amirmiş, patronmuş, müfettişmiş gibi davranıyorlar!.. Biz böyle yazılara; “Zembereği Boşalmış Yazılar” diyoruz…
Lütfen bunu yapmayınız!.. Biz gazeteci ve köşe yazarları kimsenin amiri, patronu, çobanı veya müfettişi değiliz!.. Zati “Basın Kanunu ve Basın Ahlâk Yasası” da buna müsaade etmez, etmiyor da!..
Tabii ki yanlış uygulamaları belge ve örnekleriyle yazıp, eleştireceğiz, yorumlayacağız ve kendi olumlu görüşlerimizi yazacağız! Ama yazarken de kırıp – dökmeden, yakıp – yıkmadan, kişilerin insanî ve hukuksal hakları çerçevesinde yapacağız ki; bunu ne kendimizin, ne de gazetemizin başını ceza yasalarıyla derde sokmadan yapacağız…
Akşama kadar bize ne ihbarlar geliyor… Biri kalkıp; “Abi bizim müessesedeki falanca ve filânca kişiler, her gün kurumun el aletlerini, malzemelerini çalarak evine götürüyor, sonra satıyorlar. Geçende servis aracının mazotunu bile çaldılar, şunu bir yazıversene… Filân yerde kaçak et kestiler, falancayı silâhla tehdit ettiler, bunları da yazsana” diyorlar…
“Tamam, yazalım da; sen bize bunları çalanlarla, kaçak et satan adamların isimlerini yazılı olarak ver, biz de yazalım” diyoruz… Hemen bize; “Abi benim adımı karıştırmayın, işim ve can güvenliğim tehlikeye girer” diyorlar, iyi mi?
A benim aslanım; ben senin kurumunu bilmem, adamları tanımam, yaptıkları hırsızlıkları desen, gözümle görmedim! Sen bu işe karışmazsan, durduk yerde ben ne diye ve neye dayanarak bunu yazayım, bundan bana ne eyy kendine yönlü akıllı kardeşim!? Ben Savcı mıyım, istihbaratçı mıyım, jandarma mıyım? Gazeteciysek, kimsenin emir eri de değiliz!.. 5187 Sayılı Basın Kanunu ve Basın Ahlâk Yasası ne diyorsa, artık bizde de o !..
23 Ekim günkü Demeç’teki köşe yazısında, Cavit Yıldırım arkadaşımız bu konuya değindi. Ben biraz daha açarak yazıyorum: Her aklına esen, devamlılığı olmayan, belli zamanlarda ve belli konularda kendini tatmin için çıkıp gelip de, Basın Yasaları’na riayet etmeden bir köşede yazı yazarsa, bazı huzursuzluklar da hemen başlıyor… Bundan sonra Demeç Gazetesi yönetimi daha dikkatli ve daha seçici olacak, böyle yazılara yer vermeme kararını ciddiyetle uygulayacak, bilesiniz!.. Yok artık öyle 25’e simit…
Üçüncü Halifemiz olan, sevgili Peygamberimizin de “Allah’ın Aslanı” dediği damadı Hz. Ali; 1.370 yıl kadar önce, herkes için geçerli şu sözü ne de güzel söylemiş: “Eline, diline, beline hâkim ol!” diye…
