Anadolu insanı olup, ruh sağlığı da yerinde olan insanlarımızdan “fıkra” sevmeyen birini hiç gördünüz mü? Sanırım hiç rastlamamışsınızdır?
Fıkra: “Kısa ve özlü anlatımı olan; nükteli, güldüren ve düşündüren hikâyecik, anekdot” demektir…
Fıkra anlatana gülmek âdettendir!.. Aksi halde ayıp kaçar! Maazallah, fıkra anlatanların şevkini ve iştihasını bir kaçırırsanız, sizi bir anda fıkra fukarası haline getiriverirler…
Sırf bu yüzden fıkrayı anlayamamış, kafanız basmamış, komik bulmamış olsanız bile; “Ha ha haaa… Ha hii hooo…” diye gülmeniz gerekir. Arada bazılarına olay geç intikal edip de, ayrılmak üzereyken gülenlere rastlansa da, onlar bizden değildir, öyle angutları aranızdan ixir edin gitsinler…
“Fıkra” deyince, tabii ki ilk akla gelen isim Nasrettin Hoca'dır… İşte bir örnek:
Nasrettin Hoca'yı komşuları birkaç yıl izlemişler; Hoca gidip gidip, her seferinde zekâtını Akşehir'in en zengini adamına veriyormuş…
Bir gün yaşlı komşusu Hoca'nın yolunu kesip; “Ayıp Hoca, ayıp!.. Zekât fakire mi verilir, zengine mi? Ne diye gidip de her yıl zekâtını kasabanın en zengin adamına veriyor, günaha giriyorsun!?” deyince, Nasrettin Hoca biraz alınmış; “Bak komşu; Yüce Allah tarlayı – tokadı, malı – mülkü, dükkânı – parayı, bu kasabada en çok kime vermiş?” diye sormuş.
Komşusu biraz düşünüp; “Zaimoğlu Rüstem Ağa'ya vermiş” deyince, Hoca sebebini şöyle açıklamış: “Hah işte, ben de zekâtımı gidip, bunun için Zaimoğlu'na veriyorum!” demiş.
Adamın kafası iyice karışmış, itiraz etmiş: “Olur mu Hocam, Zaimoğlu Akşehir'in en zengini, bunca fukara varken ona niye veriyorsun!?” deyince, bu sefer Hoca gürlemiş: “Behey sersem adam, sen bu işi Yüce Yaratan'dan daha iyi mi biliyorsun!? Allah her şeyi Zaimoğlu Rüstem Ağa'ya veriyorsa, ben niye üç – beş kuruşluk zekâtımı ona vermeyeyim bre cahil!?” demiş…
Fıkraların çoğu çokbilmişlik, mal, mülk, açgözlülük, aldatayım derken aldanma, kaş yapayım derken, göz çıkaranlar üzerine kurulmuştur…
Yunus Emre'nin zannedilen, ama aslında Anadolu halk deyişi olan şu “laedri” türü sözü çoğumuz biliriz: “Mal sahibi, mülk sahibi/ Hani bunun ilk sahibi/ Mal da yalan, mülk de yalan/ Var biraz da sen oyalan…”
Bu konuda Tokadizade Sekip Bey ise şöyle demiş: “Gafiller boğuşsun, sen kal uzakta/ Yalnız ibret al, dikkatle bak da/ Gün gelir hepsi barışır toprakta (ölümde)/ Bugünkü kavgayı sen de hoş gör…”
Mal canlısı, paragöz, çıkarcılıkla zengin olmuş insanlar pek sevilmezler ama; “bir gün gelir, benim de işim düşebilir?” endişesiyle biraz hörmet gibi bir şey görürler. Bu sağlıklı ve saygıya dayalı bir hörmet değilse de; Nasrettin Hoca'nın “Ye kürküm ye, bu itibar bana değil, sanadır” demesi gibi bir şeydir…
Bergama Şehir Mezarlığı'nda yatan, 1867 ile 1951 yılları arasında yaşamış, 84 yaşında vefat etmiş Mehmet Hindi Kadıoğlu adındaki bilinçli insanımızın mezar taşında, geride çok mal bırakarak ölen babasına sitem eden şu dizeler yazılıymış: “Mal bıraktın, mülk bıraktın üşüştük/ Kavga ile niza ile bölüştük/ Biz üç kardeş, toprak için dövüştük/ Mezarında huzur ile yat baba!../ Çocukların etsinler diye rahat/ Satmadın hiç, geçindin kıt – kanaat/ Evlâdından sana olsun nasihat;/ Aşağı dünyada malın varsa, sat baba!..”
Fıkra anlatmak kadar; bunları akılda tutup, yeri geldiğinde taşı gediğine koymak da çok önemlidir: Kimisi, daha anlatmadan kendisi gülmeye başlar; Sayim ve Kadir kardeş gibi. Kimisi acemi berber gibi, en olmadık yerini keserek anlatır; Kemal, İsmet ve Alihsan birader gibi. Kimisi de, 'Bal Mahmut' kadar yeteneklidir; Necmettin Turgut ve Yaşar Gencel gibi.
Fıkralar konusundaki son sözüm ise şu; Yüce Rabbim kimseyi fıkrasız bırakmasın, kimseyi fıkralara da konu etmesin!.
