Eldirek’ten bakınca Mendos yamaçlarında çoban olup keçi güdesim geliyor.
O ne muhteşem dağ öyle? Doruklarına dek yeşil mi yeşil.
Konsey Başkanı Mustafa Bey’in göbek adı da Mendos’muş… Ona, dağla ilgili sorular soruyorum…
Kim söylemeli şimdi bu türküyü?
“Mendos Dağı dumandır
Bu yıl halim yamandır.”
Bayram Salman Usta kabak kemaneni al da gel hadi, desem; Sekili, Kemerli, Nifli, Dontlu arkadaşlarım okulumuzun bahçesinde şimdi teke zortlatması oynasa. Elbette aramızdan ayrılan sevgili İbrahim Büyüksarı ve Ercan Karabulut da katılmalı bu oyuna, onlar da oynamalı kayadan kayaya seker gibi.
İnsan bazen dağlara çıkmalı. Sorgulamalı hırslarını, arzularını, yaşadıklarını: Zerdüşt olmalı.
Başımı cama yaslayıp zirvelere bakıyorum:
“Bu dağların bir rakibi varsa rüzgârdır.
Rüzgâr burda tek başına bir hükümdardır.
Burda insan duman gibi genişler, büyür,
Bu dağlarda ıstıraplar, sevinçler büyür.
Buralarda her düşünce sona yakındır,
Burda her şey bizden uzak, «o»na yakındır.
Burda yoktur insanların düşündükleri,
Rüzgâr siler kafalardan küçüklükleri.”
Sanki, Sabahattin Ali “Rüzgâr” olmuş zirvelerden bu dizeleri okuyor.
Yıllar önce yaşadığım şaşkınlığı anımsıyorum:
Borç harç, dağ manzaralı bir daire almıştım. Sonra da o borcu nasıl öderim korkusu sarmıştı yüreğimi. Bir hafta sonu, sıkıntı atmak için o dağa çıkınca gözlerim dairemi aramıştı. Daire bir yana apartmanı bile zar zor seçince: “Yahu ben bu kibrit kutusu binadaki daire için mi ömrümüm beş yılını harcayacağım!” diye söylenmiştim.
Barınma bir zorunlu gereksinim. Ancak insanlara, ömürlerinin önemli bir bölümünü minik bir daire sahibi olmak için harcatan sistemin insancıl olduğunu kim söyleyebilir ki?
Marifet yasalarla köylüleri bir gecede kâğıt üstünde kentli yapmak değil; onların, kentin sosyo-kültürel olanaklarından rahatlıkla yararlanabilecekleri ekonomik yapıyı kurmak.
Bu devlet, gerçekten köylünün de kalkınmasını istiyorsa, ahırı kümesi olan köylüye özgü sosyal konutlar üreterek köylülere verir. Üretemeyen, ürettiğini pazara götüremeyen köylü, oğluna, kızına evi neyle yapacak ki?
Yakın zamanda kendi yağıyla kavrulan milyonlarca köylünün elindeki avucundakini satıp, kentlerin varoşlarına sığındığını herkes görecektir.
Eldirek seraları bozulmuş. Eldireklilerin birçoğu diğer ova köylüleri gibi Seki yaylasına çıkmış. Yaylacılık bu bölgenin göçerlik zamanından kalma geleneklerinden. Göçerlik bitse de yaylacılık sürüp gidiyor.
Köylüler soruyor.
- Fethiyeli mi olacağız, Seydikemerli mi?
Yayla yolları daha bir yokuş artık.Budan böyle yaylalara değil, kent varoşlarına göçeceğiz.
Dont’un adı Esenköy olmuş. Yeryüzünde adlarla oynamaya ne meraklı bir devletimiz var bizim!
Bir yere güzel bir ad verince orası güzelleşmiyor.
Esenköy, Fethiye’nin kulağının dibinde sırtını Mendos’a dayamış bir ova köyü. Esenköy gibi yerlerin Fethiye’nin varoşu olacağı açık. Ne köy – ne şehir. Biz yıllardır köylüleri kente göce zorlarken kentleri köylüleştirdiğimizin farkında bile değiliz.
Öğleden sonra bir şaşkınlık da Arpacık’ın eski Nif olduğunu öğrenince yaşıyorum.
Muhtar Hüsnü Bey. Arpacık, Nif’in yanında küçük bir köydü. Adlarını trampa ettiler, diyor.
Ad değiştiren iki köyü ilk kez duyuyorum.
Nif, gelin anlamına gelen bir sözcük. Nifliler neden rahatsız oldular ki bu sözcükten.
Üzümlü ovasını bir çırpıda geçiyor, İncirköy içinden dağları tırmanıyoruz. Sağımızda derin vadiler. Hava değişiyor. Karşımızda başı çıplak Çal Dağı, geri dönüp baktığımızda
Fethiye Körfezi ve arkada Rodos…
Rodos’un bu denli yakın olabileceğini hiç düşünmemiştim.
- 45 mil, diyor Mustafa Bey…
Arpacık, sırtını Çal Dağı’na yaslamış. Yaz sıcaklarında kaçmak için birebir. Çevrede küçük kiraz bahçeleri dikkati çekiyor. Biraz daha dikkatli bakınca farklı meyve ağaçlarının bahçelerde, avlularda sarmaş dolaş olduğunu görüyorum. Bu avuç içi ovalarda, vadilerde büyük tarım işletmeleri görmeyi hayal etmek bile yanlış. Amaç kalkınma ise, köylülerin, tarım- turizm ilişkisi kuracak düzenlemeler yapmalı devlet.
Köy kahvesine yaklaşırken gördüğüm kalabalık beni heyecanlandırıyor. Bu kadar insan bizi dinlemek için gelmiş olabilir mi?
Yanıtı kahveye varır varmaz alıyorum. Kahve önüne sıralanmış oyun masalarının çevresinde kimileri okey oyuncusu, kimileri seyirci onlarca köylü. Bir an, bu keşke bir okey turnuvası olsa diyorum. Neden köyler, kasabalar arasında tavla, briç, dama, okey turnuvaları düzenlenmesin?
Kendilerine amacımızı anlatıyoruz. Bir iki masa oyunu bırakmak istemiyor. Belli ki gelen giden görevlilerden siyasilerden sanıyorlar bizi.
Konuşmaya geldiysek konuşmalıyız. Anlatıyoruz. Biz konuştukça daha bir dikkat kesiliyorlar. Sorular başlıyor ardı arkasına.
Üzülüyorum, hem de çok…
Biz insanımızı darmadağın ettik. Çocukluğumda bir oyun masası bile görmezdim köy kahvelerinde. Ya şimdi? Köylülerim, kül tablaları izmarit dolu masalarda sabahtan akşama oyun oynuyorlar.
Suçlayalım mı onları? Ne hakla! Ne verdik ki ne istiyoruz onlardan…
Bu günlüğe, “İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik”i de eklemeliyim:
"10 Ağustos 2005 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında ruhsatlandırılan kahvehaneler, çay bahçeleri, kır bahçeleri ve umuma açık mekanlarda günlük gazete bulundurma zorunluluğu getirilmiştir. İçişleri Bakanlığı'nın 16 Nisan 2007 tarih ve 45544 sayılı genelgesiyle de söz konusu yönetmeliğin uygulanması ve yapılacak denetimlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulup uyulmadığının kontrol edilmesi istenmektedir. Bu nedenle 1. sınıf kahvehaneler, çay bahçesi ve kır kahvesinde en az 100 farklı kitabın yer aldığı kitaplık, ayrıca ikisi bölgesel veya yerel olmak üzere en az 5 adet farklı günlük gazete; 2. sınıf kahvehanelerde en az 50 farklı kitabın yer aldığı kitaplık ve biri bölgesel veya yerel olmak üzere en az 3 adet farklı günlük gazete; 3. sınıf kahvehanelerde 25 farklı kitabın yer aldığı kitaplık ve birisi bölgesel veya yerel olmak üzere en az 2 adet farklı günlük gazetenin, gelen vatandaşlarımızın hizmetine sunulmak üzere bulundurulması gerekmektedir."
Acaba bu yönetmeliğin bir benzerinin Atatürk zamanında çıkarıldığını ve bu yeni yönetmeliğe kadar geçerli olduğunu kaç kişi biliyor?
Yasa çıkarmak kolay Türkiye’de. Uygulamaya gelince…
Bugün Fethiye’ye erken döneceğiz. Bundan sonraki çalışmaları Fethiye Kent Konseyi’miz sürdürecek.
Belediye Başkanı Sayın Behçet Saatçi’ye, Konsey Başkanımız Mustafa Şıkman’a, Muhtarlar Birliği Başkanı Hüsnü Çalış’a,TEMA Muğla temsilcisi ve Konsey çevre sorumlusu Okyay Tirli'ye, her türlü lojistik desteği düzenleyen Zabıta Müdürü Halime Ok'a ve şoförümüz Gökhan Divrik'e teşekkür edip ve Çalış’a doğru yol alıyoruz.
Fethiye’de umutları pekiştirdik. Bu güz tohumları yeşerecek; bundan eminim. Biliyorum önümüzde bir kış var. Olsun… Hangi kışın arkasından bahar gelmemiştir ki!
