Yıl 1632, yer İstanbul, Padişah IV. Murat zamanı…
Amcası olan Padişah I. Mustafa'nın akıl rahatsızlığının artması üzerine, Padişah I. Ahmet ve Kösem Sultan'ın oğlu IV. Murat 1623 yılında Padişah yapıldı…
IV. Murat henüz 11 yaşındaydı… Padişah ilân edildikten 5 gün sonra, Büyükvezir Kemankeş Ali Paşa'nın hazırlattığı törenle pipisi sünnet edildi. Yaşı çok küçük olduğundan, koskoca devleti de annesi Kösem Sultan ile Sadrazam Kemankeş Ali Paşa yönetiyorlardı…
Kısa süre sonra bu Sadrazamın, devletten ziyade cebini daha çok düşünerek bolca rüşvet aldığı tespit edilince, yerine Hafız Ahmet Paşa Büyükvezir yapıldı… Lâkin ülkede işler iyi gitmiyor, Hafız Ahmet Paşa da başarılı olamıyor, Anadolu'dan gelen bazı zorbalar, Hüsrev Pa-şa'nın Sadrazam olmasını isteye-rek, isyana hazırlanıyorlardı…
Tam bu sırada, kendisi Büyük-vezir olmak isteyen Recep Paşa, bu isyancı zorbalara el altından yardımcı oldu ve İstanbul ayaklandı…
IV. Murat, tebdili kıyafetle İstanbul'u sıkça arşınlayarak, bu isyanlara sebep olan adamın Recep Paşa olduğunu halktan öğrendi. Saraya döndüğünde, hemen önünde sanki namazda rükûya varıyormuşçasına eğilen Recep Paşa'yı işaret ederek, yanındakilere; “Şu hainin hemen başını kesin!” diye bağırdı. Orada cellât hazır olmadığı için, Recep Paşa kementle boğuldu. Cesedi, saray kapısında bekleyen isyancı adamlarının önüne atıldı, Büyükvezirliğe de “Tabanı Yassı Mehmet Paşa” atandı… (Kaynakça: Padişahlarla Osmanlı Tarihi – Sayfa 131,132,133/ Niyazi Akşit…)
İyi de, şimdi ben bunları niye anlatıyorum?
Sizler tarihimizi zati biliyorsunuz, kitaplar dolusu yazılanları da okuyorsunuz ama; bir de o tarihte yaşanıp da, pek kayda geçmemiş olaylar var!.. Ben bunları yüzyıllardır kulaktan kulağa anlatılarak bugünlere kadar gelmiş şekliyle, çevremizdeki büyüklerimizden duymuş idim… Doğrudur veya yanlıştır, tabii ki bu tartışılır! Ama ben, tıpkı bazı efsanelerimiz gibi, bunlar da unutulmasınlar diye not düşüyorum, hepsi bu…
Hani içki ve tütün tüketi-minde birinci olan tek padişahımız IV. Murat idi ya? Bu alandaki yasaklarındaki acımasızlığı, verdirdiği ağır cezaları Sağır Sultan bile biliyor ya?
Tabanı Yassı Mehmet Paşa'nın Sadrazam yapıldığı günlerde, Beykoz dolaylarında, çam yarması gibi bir nalbant yaşarmış. Çok ağır, adeta durur-casına, ama çok sağlam ve kuvvetle hareket ettiğinden, o yıllarda daha soyadı kanunu da çıkmadığından, adı “Nalbant Ali” olarak değil, “Duranadam” olarak ünlenirmiş…
Bu nalbant Duranadam'ın bir oğlu varmış, adı “Veli” imiş. O da babası gibi iriyarı, güçlü kuvvetli; kuru fasulye – nohut – mercimek - makarna yemeyi çok seven bir gençmiş. Tabii bunları çok yiyince, malûmunuz sebeplerden dolayı yanında, bilhassa da kapalı yerler-de onunla durmak pek mümkün olmuyor, yakın arkadaşları bu yüzden ona “Gazdanadam” lâkabını uygun görmüşler…
Padişah IV. Murat'ın emirleri doğrultusunda, içki – tütün – meyhane yasakları ve sokak katliamları had safhaya çıkınca, Surların dibinde bir gece şarapları çekip, mahalledeki genç arkadaşlarıyla; “Ne olacak bu İstanbul'un hali?” diye bağırdıklarında, karakol zaptiyeleri başlarında bitmişler. Hepsini toplayıp, kalan şarapları üzerlerine döke döke, tüfek dipçikleri ve palaların yan kenarlarıyla vura vura karakola götürmüşler. İfadeleri falaka eşliğinde alınıp, sabah da Mahalle Kadısı “Hadım Hasan Hoca Efendi”nin makamına götürülmüşler.
Kadı Efendi kapısındaki cırtlak sesli Mübaşir Muhsin bağırmış; “Semerci Salih oğlu Hışır Hulisiii!.. Duranadam Ali oğlu Gazdanadam Veliii!.. Çabuk Kadı Efendinin huzurunaaa!..”
İki genç; kavukları ceplerinde, elleri karınları üzerinde birleşik, boyunları bükük ve burunları kırık halde Kadı huzuruna çıkmışlar. Kadı Efendi incecik sesiyle gürler; “Ülen bre zındıklar, ülen çapulcular, vatan hainleri, mektupçular, sekiz pengueni güdemeyen din ve devlet düşmanları, nittünüz ülen o Padişahımız efendimizin Surları dibinde!? Siz kanun, fetva, ferman nidür bilmez misiniz ülen!? Bundan böyle parklar, bahçeler, meydanlar, ormanlar, velhasılı kelâm size her yer yasak” dediği sırada, Gazdanadam Veli'nin ardından; “Bııırrttt…” diye bir ses çıkar. Herkes ona bakınca; “Caaarrrttt!..” diye bir ses daha duyulur…
Kadı Efendi burnunu tıkayıp, kara kaplı kitabı da atarak yan odaya kaçar, oradan bağırır: “Mübaşir Muhsin Efendiii!.. Zaptiyelere haber ver; Fatih Ormanı'ndan iri bir kozalak getirip, şu herifin münasip yerini tıkayalar!.. Gardiyana söyleyin, bunu kodesin en üstündeki tek hücreli odaya atalar, kimseyi zehirlemeye!.. Her pencere ve kapıyı aç, bunu götürdüklerinde sen de avluya kaç” der…
Hani günümüzle hiç de alâkası yok ama, şu “Yasaklar” her dönemde başa belâ olmuşlardır!..
