Geçenlerde merak ettim de, bazı özel sektör işçi sözleşmelerini inceledim, inanın gözlerime inanamadım!.. Tabii ki bunlar, işçi ile şirketler arasındaki “ÖZEL” sözleşmelerdi… Ancak, işsizliğin tavan yaptığı ülkemizde bu kadar da acımasız ve tek taraflı sözleşme metinleri yapılması utanç vericiydi… Arada duyduğumuz ‘boş senet’ imzalatan şirketler hariç, size bu maddeleri yazayım da, işin ne vahim hallere geldiğini siz de bizzat görün:
“—Mukavele ile kesinleşen bu iş türünü, işveren, diğer işlerden birisi olmak şartı ile geçici veya daimi olarak işçiler için değiştirmek hakkına haizdir…”
Yani siz bir markete işçi olarak girdiğinizde, market sahibi sizi zeytin budamaya, badana yapmaya, ya da bahçesinde odun kesmeye filân gönderebilir?
“—İşveren, işçiyi yurt içinde veya dışındaki bir iş yerine, teşkilata ait herhangi bir iş için gönderebilir… İşçi buna itiraz edemez, bu takdirde yolluk, harcırah, tahsisat gibi herhangi bir ek ödeme talep edemez…”
Zati yokluktan işe girmiş adam, şirketin Rusya’daki veya Suudi Arabiyya’daki iş yerine cebinden harcayarak gidecek, şirket bunun parasını ödemeyecek… Yahu siz bu adamı işçi diye mi, yoksa köle diye mi aldınız?
“—İşveren işçiyi, kendi işiyle ilgili olarak fazla servis veya işle görevlendirebilir… Bu hal kanuni iş süresinde ifa edileceğinden, ek ücret de ödenmez…”
İşe aldığınız adamı, günlük çalışma saatleri içinde çalıştırıyorum diye, odadan odaya geçerken, arada merdivenleri çıkarken, bir de sırtına bininiz bari…
“—İşveren tarafından işçiye zamanında ödeme yapılmazsa, geç ödemeden sorumlu tutulamaz… Böyle bir halin zuhurunda (gerçekleşmesi halinde), işçi muteriz (karşı gelen, itiraz eden) sayılacaktır…”
Oldu olacak, bir de falakaya yatırınız bari!.. Bu devirde bu ne biçim sözleşme kardeşim!?
“--Her ay imzalanan bordroya, hiçbir kaydı itirazı dermeyan (ispat) etmeksizin imza atılmış olması, orada başka bir alacağın olmaması demektir…”
Peki, bu iş yerinde her şeyi çalışanlar ispat etmek zorunda mı, işverenin bu konudaki yasal ayrıcalığı veya yasal dokunulmazlığı mı vardır!? Anayasal kişilik hakları nerede?
“—Bu sözleşmeyi imzalayan işçi, bütün mesai ve faaliyetlerini işverene hasretmiştir (vermiştir)… Başka bir işte çalışamaz, başka bir meslek ve sanat icra edemez, fikri ve bedeni faaliyetlerin mahsulü olan bilcümle hususları, işverenden başkasına ivazlı veya ivazsız (karşılıklı-karşılıksız) devredemez…”
Tamam, Köle İzovra’ya döndürülmüş işçi bunları yapamaz ama, işveren yapabilir mi? Anlaşmaya göre evet!.. Baksanıza, başka işlerde bile çalıştırabiliyor ya…
“—İşçi, görevinin icrasındaki en ufak kusurundan dahi sorumludur… Aksine davranan işçi, görev kusuru nedeniyle akdin işveren tarafından derhal ve tazminatsız feshetme sebebi sayılır… İşçi kıdem tazminatı da talep edemez…”
Ya bu kusur işverende olursa? Örneğin; işçiye kask, gözlük, çizme, eldiven filan almamışsa… Bayan çalışana sulanmışsa filan..? Hani bunların maddeleri nerede?
“—Senelik izinler, işverenin sevk ve idaresine göre tespit edilerek, işçiye yazı ile bildirilir…”
Yani kişinin ihtiyacına göre, mevsime, aile bireylerinin durumlarına, mevsimlere göre filan değil de, sırf işverenin keyif, istek ve moraline göre verilebiliyor…
Yıllar önce çalışma hayatını düzenleyen “Uluslararası İLO Sözleşmesi”ne imza atmış devlet yetkililerimiz bunları görmüyorlar mı, Sendikalarımız uyuyorlar mı, çalışanlar SGK’ya bunları bildirmiyorlar mı, doğrusu hiç aklım almıyor dostlar… 