Yöremizin gerçek başlangıç ve yerleşim tarihini bizler, Milattan Önce 3.400 yıllarında buralara gelen Lelegler ve Karyalılar’dan oluştuğunu biliyoruz… Bu Milattan Önce 3.400 ile Milattan Sonra 2017 tarihini birleştirdiğimizde, buraların bilinen tarihinin 5.417 yıl kadar olduğu ortaya çıkıyor… Eskihisar yöresinde M.Ö. 3.000 yıllarına ait çanak ve çömlekler ile Yatağan yakınlarındaki mezarlar, M.Ö. Erken Tunç dönemi Karya yerleşimleri olduğu anlaşılıyor…
Sürekli göçebe hayatı yaşayan atalarımızda bir türlü gelişmeyen “arşiv tutma becerisi” eksikliği yüzünden, geçmiş tarihlerimizi öğrenmede çok büyük zorluklar yaşıyoruz… Bazen arada kaynayan 400-500 yıllık tarihi belirsizlik ve kayıplar olduğundan, kimse çok sağlıklı bilgileri maalesef bize sunamıyorlar…
1071 yılında Alparslan’ın Bizans’a karşı zaferiyle Türklerin Anadolu’ya çok yoğun girmesiyle, her köşede küçüklü büyüklü Anadolu Türk Beylikleri oluştu… Bir “Uç Beyi” olan Menteşe Bey de, Muğla ve yöresinde “Menteşeoğulları Beyliği”ni kurdu… O dönemde, Bozüyük ve çevresinin arazileri, Benli Bey ve Siyami Beyin ailesine verildi… Ailenin son fertleri olan bu iki kardeş hiç evlenmediler, çocukları da yoktu, bu aileye ait toprakları da, Menteşeoğlu Beyliği’ne son veren Osmanlılar alıp, yeni Uç Beyi olarak “Kadızadeler Ailesi”ne verdiler… Bu devir işlemi de, bugün kayıtları elimizde yok ama, büyük ihtimalle 1402 Ankara Savaşı sonrasında yapıldığı sanılıyor… Yatağan Dağı eteklerine yerleşen Ahî Ebubekir ve Ahî Sinan da aynı tarihlerde buralara gelmişlerdi…
1522 yılında Rodos Seferi’ni yapan Kanunî Sultan Süleyman Bozüyük’ten geçerken, köyün yerleşim yeri Değirmenbaşı mevkiindeydi ve Kadızade Ailesi bu köyün sahibiydi… O zamanlarda Uç Beyi olanlara verilen araziler karşılığında, devlet savaşa girdiğinde, devletin ordusu için bu Uç Beyleri asker, silâh, erzak, at, öküz ve yenecek et hayvanı desteğinde bulunur, devlete vergilerini böyle öderlerdi…
Bozüyük’teki Kadızade Ailesinden son üç kardeş Ömer Ağa-Ahmet ve Selahattin Toksöz Beyleri tanıma fırsatımız oldu… Bugün üçünün mezar taşlarında da “Küçük Kadızade Ömer-Ahmet-Selahattin” diye yazar… Binlerce dönüm arazilerin tapuları, yeni Cumhuriyet döneminde aile bireyleri üzerine geçti, bugün torunları hepsini de köylülere sattılar, Muğla ve köy dışında ikamet etmektedirler…
Bu üç Küçük Kadızade kardeş arasında en renkli sima Ömer Ağa idi… Tam bir halk adamı, nüktedan, boğazına düşkün, kimsenin işine karışmayan bir şahsiyet idi… Ahmet Bey bir Kurtuluş Savaşı kahramanı subay, en küçükleri Selahattin Bey ise; eli kırbaçlı, köylüleri döven, şehir eşrafını sürekli Pınarbaşı’nda yemeli-içmeli ağırlayıp, işlerini gördüren sert mizaçlı biriydi… Herkes ondan korkardı, ama sevmezlerdi…
Cumhuriyet tarihimizde köyümüzün ilk Milli Kahramanı Bozüyüklü Hacı Süleyman Efendi ve Ahmet Toksöz idi… İlk Cumhuriyet öğretmeni Hacı Şükrü Bilginsoy oldu… İlk Muhtarı Ali Onbaşı ve Mehmet Cesur, çevrenin ilk hayvan pazarı da Bozüyük’te açıldı… Osmanlı döneminde Nahiye olan Ahiköy’ün (Yatağan) bile buraya bağlı olduğu Bozüyük, nüfus kayıplarından ötürü yeni dönemde nahiyeliği kaybedip Köy oldu, İlçe yapılan Yatağan’a bağlandı…
Hâlâ kültürüyle, okuyanlarıyla, kaybetmediği eski dokusuyla gözde bir yerleşim yeri olan Bozüyük, burada çevrilen TV Dizi filmleriyle bütün yurtta ve dünyada meşhur bir yere sahip oldu, ziyaretçi akınları durmak bilmiyor… Umarım yeni nesiller de bu dokuyu muhafaza edip, gelecek nesillere bu mirası aynen devrederler ve Bozüyük, büyüsü ve dokusu bozulmadan sonsuza kadar bu dünyadaki seçkin haliyle yaşatılır!..
