Mülteci “Irkı, dini, milliyeti, siyasi düşüncesi veya belirli bir sosyal gruba aidiyeti dolayısıyla zulüm göreceği konusunda haklı bir korku taşıyan ve bu nedenle ülkesini terk eden ve ülkesine dönmek istemeyen kişi”dir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, II. Dünya Savaşının doğurduğu iltica hareketlerinin yarattığı sorunları çözmek amacıyla Aralık 1950’de Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (BMMYK) kurulmasına karar veriyor.
Merkezi Cenevre’de bulunan BMMYK bugün 6,700 çalışanıyla 5 kıtada 117 ülkede, milyonlarca kişiye yardım el uzatmaya çalışıyor. BMMYK, kurulduğu günden bu yana 50 milyondan fazla insanın hayatlarını yeniden kurmalarına yardım etmiş. Bu süreçte de iki kez Nobel Barış Ödülü’nü almış.
Türkiye, mülteci hakları açısından temel sözleşme olan 1951 tarihli Cenevre Sözleşmesi’ni ve 1967 Protokolü’nü onaylayan ilk ülkelerden biri. BMMYK’nın 1960’dan bu yana Ankara’da bir ofisi var.
O halde şimdi soralım: Kaçımız 20 Haziran’ın Birleşmiş Milletler tarafından “Dünya Mülteciler Günü” olarak kabul edildiğini biliyor?
Sözgelimi, bu ülkede bu yıl bu günlerde mülteci sorunlarına dikkat çekmek için yapılan bir çalışmayı anımsayanınız var mı?
Oysa Türkiye’de birçok kentte birkaç yıldır mülteci kaynıyor.
Önce Irak sonra Suriye…
Aslında onlar yere göğe sığdıramadığımız “demokrasi” kurbanları.
Sözüm ona demokrasi götürüyorlar o ülkelere.
Ne menem bir şeydir bu “demokrasi” ki yıllardır Ortadoğu insanını canından eder, sakat bırakır, yerinden yurdundan uzaklara savurur, yarınsız koyar.
Hikayelerini gazetelerde okuyor, televizyonlarda izliyorduk.
Şimdi aramızdalar.
Akın akın geliyorlar.
Sahilde hangi ağaç gölgesine baksak Suriyeli bir aile. İnsanların soluklanabileceği tek bank yok. Çocuk parkları onlarla dolu.
Neredeyse hepsi 20-30 yaş arası. Yanlarında hiçbir şeyden haberi olmadan uyuyan, oynayan çocuklar.
İki gün önce Tepecik Camisi' nin önünde gördüğüm, 7-8 yaşlarında saçları bukleli oğlan çocuğu dün akşam üstü Atatürk Caddesi'nde araba camlarına el açıyordu.
Daha birkaç gün önce geldiği, yolunu izini bilmediği bir şehirde,bu minicik yavruya dillerini bilmediği insanlara el avuç açtıran "açlık", hangi baskıcı rejimden daha acımasız değildir?
Böylesine sağlıksız koşullara bu çocuklar daha ne kadar direnebilecekler?
Doğabilecek bir salgın hastalığın bedelini hangi pişmanlıkla ödeyebiliriz?
Esnaf homurdanıyor. Yetkililer çaresiz. Konsey olarak elimiz kolumuz bağlı. Kurduğumuz üç kişilik çalışma grubu bir haftadır çıkış yolları arıyor.
Onların burada kalıcı olmadıklarını biliyoruz. Fırsatını bulan, her türlü tehlikeyi göze alarak adalara kapağı atmaya çalışıyor.
Oysa adalar da onlar için kurtuluş değil. Aldığımız haberler de bunu doğruluyor.
Türkiye de özellikle Batı Avrupa ülkelerine 1960’lı yıllardan bu yana göç veren bir ülke. Biz, Batı Avrupa’ya TIR kasalarında, gemi ambarlarında kapağı atma hikayelerini okuyarak filmlerini izleyerek büyüdük
1980 ihtilali sonrası, cunta baskısından kaçan sanatçı, bilim adamı ve aydınlarımızın, bu ülkenin tarihinin silinmeyecek ayıplarından olduğunu bilmiyor muyuz?
Şimdi ülkemiz, bu çaresiz insanların sığınağıdır.
Yıllar önce Belçika’ya sığınanlardan dinlediğim dramların benzerlerinin bugün Bodrum’da yaşanıyor olması insanlığın geleceği için umut kırıcıdır.
Bu insanlar daha düne kadar sıcacık yuvalarında güven içinde yaşıyorlardı. Bugün ise yurtsuz ve yarınsızlar.
Bilelim ki demokrasi getireceğiz bahanesiyle bu insanların ülkelerine nifak sokanları bizler oylarımızla taltif etsek bile tarih en acımasız bir şekilde yargılayacaktır.
Hiçbir insan, mutlu olduğu, gelecek endişesi taşımadığı bir yurdu bir daha dönmemek üzere terk etmek istemez. Bir insanı, köklerinden uzakta yaşamak zorunda bırakmak hiçbir siyasi rejimin hakkı değildir.
Şimdi bir an durun ve cebimizdeki nüfus cüzdanının ya da pasaportun değerini düşünün ve denizin kıyıcığında bebelerini gecenin ayazından, gündüzün yakıcı güneşinden korumaya çalışan Suriyeli anaları, babaları düşünün.
Mültecilerin ilk yitirdiği şeydir “kimlik”.
Artık geleceğin bilinmezlerinde yeni kimlikler edinmek için yollara düşmüş insanlardır onlar.
Bundan böyle yalnız kuşaktan kuşağa anlatılan acılı öyküleri olacaktır.
Bu yüzden derim ki bugün, kentlerimizin sokaklarında çaresiz bekleşen bu insanlara el uzatmak ne kadar insan olduğumuzun da bir göstergesidir.
