Sabiha Zekeriya SERTEL(*), Tan, 20.11.1938
Dolmabahçe camisinin kurşunluğundayım. Saray kapısından Sarayburnu’na kadar sokakların iki yanına mektepliler, polisler dizilmişler. Evlerin pencereleri, damları, insan dolu… Caminin avlusuna, demir parmaklıkların yanına mahalle çocukları dizilmişler. Caminin karşısındaki sırtta, ta Maçka tepelerine kadar halk serilmiş. Atatürk’ün cenaze alayını bekliyoruz.
Yeşil ağaçların dallarını yarar gibi, ağır yayaş adımlarla bando mızıka, Şopen’in ölüm havasını çalıyor. Ölüm; en büyük iradelerin, enerjilerin, hayat ve hareketin vardığı ve durduğu son nokta... İstanbul’un havasını saran bu acıklı matem, bu ölüm havası; bize Atatürk’ün ölümünü haykırıyor, ağlıyor, ağlatıyor.
Alayların önünde giden kırmızı atlas bayrak, güneşin kızgın ateşinde bir alev gibi yanıyor. O’nun, Türkiye göklerinin bir ucundan bir ucuna gerdiği istiklal bayrağı geçiyor. İstanbul’un bahçeleri, çiçek çelenkleri halinde O’nun önüne dökülmüşler, serpilip büyüdükleri toprağı kurtaran kurtarıcıya, toprağın minnetini getiriyorlar. Gecenin karanlığı kadar siyah, simsiyah atın getirdiği top arabasının üstünde, kırmızı atlas sancağa sarılı Atatürk geliyor. Bu toprağa ayak bastığında ne kadar muzafferse, yine o kadar muzafferdir. Bütün bir millet, O’nu hıçkırıklarla geçiriyor, ağlıyor, ağlıyoruz. Dün avuçlarında, zaferle dalgalandırdığı bayrağa, sarılı gidiyor.
Gecenin karanlığı kadar siyah, simsiyah atlar duruyor. Top arabasının üstünde, iradeleri eriten, galiplere boyun eğdiren bir iradenin, cihan kadar kuvvetli bir insanın ölüsüyle karşı karşıyayız. Alay duruyor. Hareket duruyor. Her şey duruyor. Sükût… Ölümün acı sükûtu içindeyiz.
Bu heybetli ölüm arabasının iki yanındaki yolda dizilen çocukların hüzünlü hıçkırıkları, bu derin sükûtu bir kamçı gibi yarıyor. Hıçkırıktan bir şerit gibi Topkapı Sarayı’ndan Sarayburnu’na kadar uzanıyor. Pencereden, damlardan, sırtlardan hıçkırıklar geliyor. Hep birden ağlıyorlar. Gözyaşları birbirinin içine giriyor. Bir salgın gibi bir göğüsten bir göğse geçiyor. Bir dalga gibi, bir kasırga gibi, sokağın bir ucundan bir ucuna akıyor.
Arabanın arkasından gelen gençlik, yolları boydan boya dolduran bir gençler ordusu, sonu gelmez bir ordu gibi gelip geçiyor. Daha dün eserini ölünceye kadar yaşatacaklarına and içen, O’nun hayatında en çok güvendiği ve eserini ellerine emanet bıraktığı gençler geçiyor.
İstanbul, ülkenin 17 milyon insanı gibi, kurtarıcısına son vazifesini hüzünlü gözyaşları dökerek yaptı. Ortak matemini içine sindire sindire, birbirine içire içire, hıçkıra hıçkıra Ata’sının arkasından döktü. Bütün bir halk, son defa geçtiği bu yolda, O’nu son defa selamladı. Hayattan gelip, tarihe geçen büyük ismini, olgun bir millet vakarıyla andı ve ağladı.
O’nun muhterem ölüsüne karşı bu son vazife... Fakat eser(ler)ine karşı, vazifemiz şimdi başlıyor. Atatürk, aramızdan çekildi fakat eseri her Türk’ün kalbinde yaşıyor. Her genç bu eseri yaşattığı sürece, Atatürk’e karşı sonsuz vazifesini yerine getirmiş olacaktır.
Bugün, Atatürk’ü uğurlayan, O’nun karşısında saygıyla selam duran her Türk’ün kalbinde bir Atatürk yatıyor. Atatürk azim ve inancını taşıyan bir millet, O’nun bu millete emanet bıraktığı Cumhuriyet’i, istiklali, inkılâbı düşmana kolay kolay teslim etmez, edemez. Bu ölünün arkasında olgun bir milletin gösterdiği bu içten üzüntü, duyduğu karamsarlık ve elem; yalnız dünkü kurtuluşun şükranı değil, aynı zamanda yarınki hayatın da kefilidir.
(Kaynak: K. Atatürk, Hazırlayan: Ali İsa Taygan, Ekonomi ve Politika Ajansı Yayınları Atatürk Dizisi No 1, 2006)
xxx
(*)Sabiha (Zekeriya) Sertel
1896'da Selanik'te doğdu. İlk yazıları Meşveret, Yeni Felsefe gibi dergilerde yayınlandı. 1915'te İstanbul'da evlendiği gazeteci Zekeriya Sertel'le birlikte yayınladıkları Büyük Mecmua'da İstanbul'un işgaline karşı çıktılar. Dergiye yazı yazan Halide Edip'in yardımıyla üniversite öğrenimine gittikleri Amerika'da New York Toplumsal Çalışmalar Okulu'nda toplumbilim okudu. Burada Kurtuluş Savaşı'na yardım için para toplayıp Ankara Kızılay Derneği'ne gönderdi. 1924'te yurda döndükten sonra eşiyle birlikte Resimli Ay dergisini yayınladılar. Eşinin, Cevat Şakir'in bir yazısı nedeniyle Sinop'a sürülmesinden sonra dergiyi tek başına çıkardı ve ilk kadın gazeteci olarak Türk basın tarihine geçti. 1930'da dergi kapanınca "İkizler", "Cep Kitapları" gibi dizi kitaplar yayınladı, dünya yazınından çeviriler yaptı. August Bebel'den çevirdiği Kadın ve Sosyalizm kitabının kadın hakları konusuna önemli katkısı olmuştur. 1934'ten sonra, Zekeriya Sertel'in çıkardığı Türkiye'nin ikinci önemli gazetesi Tan'da yazdı. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Nazi yanlısı basın, Turancılar ve gericilerle tartışmalara girdi. Savaştan sonra, demokrasi cephesinin dergisi olan Görüşler' i yayınladı. 4 Aralık 1945'te Tan basımevi kışkırtma sonucu yakılıp yıkıldı. Yargılanıp aklandıktan sonra da, baskı ve tehditler nedeniyle, eşi ve kızıyla birlikte yurdu terk etmek zorunda kaldı. Değişik Avrupa ülkelerinde yaşadıktan sonra yerleştikleri Bakü’de Tevfik Fikret: İdeolojisi ve Felsefesi; İkinci Dünya Savaşı Tarihi; Roman Gibi adlı kitapları yazdı. 2 Eylül 1968'de Bakü’de öldü. Sol görüşlü bir yazardır.
(http://www.idefix.com/kitap/sabiha-sertel/urun_liste.asp?kid=5192)
