Dünya mizah eserlerinin en başta gelen eserlerinden biri olan, 1923’te ölen Çek Yazar ‘Jaroslov Haşek’in, dünyanın her diline çevrilen bu eşsiz eserini okudunuz mu bilmiyorum? Türkçe çevirisini sayın Celal Üster’in yaptığı bu ‘877 Sayfadan’ oluşan harika eseri hemen bulunuz ve okuyunuz lütfen…
Bazı ülke dillerinde çevirmen hatası yüzünden ‘Kahraman Asker Şvayk’ şeklinde yayımlanan bu çok ender rastlanan mizah eseri, esasen “I. Dünya Savaşı” yıllarında yazılmış, yazarın erken ölümü yüzünden yarım kalmış, sonradan yakınları tarafından ‘Dip Notlarına’ bakılarak tamamlanarak, ilk kitap olarak 1923 yılı sonlarında basılmıştır…
Daha sonra bazı gazeteci ve karikatüristler, bu aynı eseri “II. Dünya Savaşı”na da uyarlamışlar, çok sevilen bu eser tiyatro ve sinema olarak da seyirciye sunulmuş; bizdeki tiyatrolarda 1960’lı yıllarda ‘Yozef Şvayk’ rolünü, ünlü sanatçımız “Şener Şen” büyük ustalıkla yıllarca oynamıştır!..
Aslında çok zeki ve uyanık biri olan Yozef Şvayk, sürekli kendisini aptal-salak biri gibi göstererek; kendilerini çok zeki-eğitimli-yetkili görenleri aldatan, kendi paçasını böyle kurtaran bir karakterdir!.. ‘Savaş Karşıtı’ olduğu için, bunu askere çağırdıklarında, cepheye asla gitmek istemez… Aptallığını, dizlerindeki romatizmaları bahane ederek, Subayların ve Eşlerinin köpeklerini bakarak, sokakta bulduğu sıradan köpekleri süsleyip-püsleyip, bunları onlara “Cins Köpeklermiş” gibi sunup, iyi paralarla satan, cepheye gidişini çeşitli bahanelerle geçiştiren bir karakterdir… Tıpkı danslardaki “iki ileri-bir geri” taktiğiyle, savaşın bitimine kadar bir türlü cepheye ulaşamaz ve paçayı kurtarır!..
Şimdi diyeceksiniz ki; “Bu eser de nereden çıktı, biz ne diye bu Şvayk’ı neden okuyalım?” Efendim, son günlerde şu “FON Vurgunu” haberlerini okumuyor musunuz? Bir tarafta kendilerini ‘Teflon Tava’ yerine koyup, bu asrın vurgunuyla hiç alâkaları yokmuş gibi gösterip; bir yandan da, muhalif partilileri ve gazetecileri hiç olmadık suçlamalarla içeri atıp, bu meselenin gündem olarak konuşulmasını engellemeye, bu asrın vurgununu bir şekilde bizleri unutturmaya çalışıyorlar ya? İşte o “Aslan Asker Şvayk” kitabında yaşananlar da, aradan geçen tam ‘108 yıla’ rağmen, aynen burada da yaşanıyor!..
İşte bir yanda kendilerini çok zeki-eğitimli-yetkili zanneden, diğer yandan ise, bizzat kendilerini kandıran insanlar!.. Bir yanda işini gören, cebini dolduranlar, öbür yanda hem aldatılıp, hem suçlanan insanlar!.. Geçen bu ‘I. Dünya Savaşı’ sonrasındaki 108 yılda ne değişmiş acaba? Böyle eserleri unutulmaz kılan en önemli özellik de, işte başımızdaki gerçeklerdir!.. Onun için ‘bulun da okuyun’ dedim, sürç-ü lisan eyledimse de, bütün okuyucularımdan özür diliyor, beni affetmelerini istirham ediyorum… Bir fıkrayla yazımızı bitirelim:
---Hastane bekleme odası ağzına kadar insan dolu. Klinik sekreteri ayağa kalkıp, dikkat çekmek için ellerini çırpmış, “Bayanlar, baylar, buraya bakar mısınız?” demiş, mikrofona bir-iki defa tıklayarak. “Sayın hastalar, sizlerin de yoğun uyarısı ile ve hasta gizliliğini korumak adına, muayene sıranız geldiğinde, bugünden itibaren isminiz anons edilmeyecektir...”
Birkaç saniye duraklayıp, elindeki listeye göz attıktan sonra tekrar seslenmiş: “Şimdi içeri hemoroidi patlamış kişiyi alıyoruz!..”