Hani hep kötü olaylar olduğunda ve bunların da gelenekler, töreler yüzünden yapıldığında, aklı başında insanlar olarak hep kızar ve “Töreniz Batsın E mi!?” diye tepki gösteririz ya?
Güney Afrika'da da tam kara mizahlık bir olay yaşanmış: 8 yaşındaki Sanele Masilela, 61 yaşındaki ve 5 çocuk annesi Helen Shabangu ile evlenmiş. Bu evliliği, hayatını kaybeden 'dedesinin son vasiyeti' nedeniyle yapmış, iyi mi? Düğüne gelinin kocası ve 5 çocuğu da katıldı. Aileler bunun sadece bir tören olduğunu, resmi bir imzanın atılmadığını ve 8 yaşındaki çocuğun ailesiyle birlikte yaşamaya devam edeceğini söylemiş... Minik Sanele büyüdüğünde, o da kendi yaşından biriyle tekrar evleneceğini de söyleyen küçük damadın 46 yaşındaki annesi; "Kayınbabam, oğlumun evlenmesini çok istiyordu. Eğer vasiyetini yerine getirmeseydik, ailemizin başına çok kötü şeyler gelirdi. Atalarımızı kızdırmaya gelmez, törelere aynen uymalıyız" demiş… Şu koca koca, beş çocuk sahibi olmuş ama, bir türlü adam olamamış insanların yaptıklarına bakınız; güler misin, ağlar mısın?
Bu Sanele denilen 8 yaşındaki erkek çocuk nasılsa okula gidiyordur. Dedesi olacak manyak böyle istedi diye, 61 yaşında ve 5 çocuklu bir kocakarı ile evlendiğini duyan yaramaz çocuklar, arkadaşları Sanele'ye şunları demezler mi:
-- Yeni karın en çok seni mi seviyor, yoksa kendi çocuklarını mı seviyor?
-- Bugün kocakarına bir hediye aldın mı? Yoksa eve de getirmez, koynuna da sokmaz!..
-- Karın sana ders çalıştırıyor mu?
-- Elin hazır beş çocuğuna kondun, babaları oldun. Siz kaç çocuk yapacaksınız!?
Bizdeki “Kan Davası, Çocuk Gelinler, Başlık Parası, Akraba Evlilikleri…” gibi, bu da çağ dışı törelere benziyor değil mi? Sanele'nin annesi ne diyordu; “Dedesinin vasiyetini yerine getirmeseydik, çok kötü şeyler başımıza gelirdi, atalarımızı kızdırmaya gelmez” diyordu değil mi?
Bunlar da aynı bizimkilere benziyorlar; nedense sanki atalarının her dediklerini yerine getiriyorlarmış gibi, böyle mesnetsiz işler yaptıklarında hemen ataları akıllarına gelir. Yaptıkları hafiflikleri de; “Atalarımız böyle istedi, töre böyle” deyip işin içinden böyle sıyrılıverirler!.. Peki; atalarınızın okumanız, gelişmeniz, büyümeniz ve kalkınmanız isteklerinden kaçını yaptınız ve yapıyorsunuz acaba?
Hintlilere bakıyoruz; ölülerini yakıp küllerini Ganj Nehri'ne atmak, yeni doğan çocuklarını aynı nehirde yıkayarak kutsamak, yılanlarla evlenmek; kurbağalarla, kuşlarla, ağaçlarla nikâh kıymak, Şah istedi diye bağdaş kurmak suretiyle kırk yıl bir ulu ağaç kökü dibinde oturmak gibi töreleri vardır…
Geçmiş yıllarda Orta Anadolu'da bir köyde “Kocakulak Hoca” diye anılan ünlü bir yatır varmış. Bizim inançlı insanlarımız o yatırın yanından her geçişlerinde, yatır yanındaki ağaca bezler bağlar, oturur dua eder ve “iş, ev, eş, aş, sınav kazanma” gibi çeşitli dileklerde bulunur, bunların gerçekleşmesini beklerlermiş.
Uyanık köylülerden birinin bu işe pek aklı sarmamış olacak ki, bir gün erkenden mezarı kazıp, kemikleri ortaya çıkarmış. Mezarda neyin kemikleri çıkmış biliyor musunuz? İhtiyar bir eşeğin koca kemikleri çıkmış, iyi mi? Meğer 'Kocakulak' namı da oradan geliyormuş.
Yıllardır bu eşeğin ölüsü ba-şında dua edip de, eşek ölüsün-den dilekler dileyenler ne hallere düştüler, en ufak bir ezilme, go-cunma hissi duydular mı acaba?
Kutsal kitabımız Kur'an-ı Kerim, böyle uçuk inanışlara karşı olduğu halde, kim bu işlere önayak olur da, ne menfaat sağlarlar ve milleti kandırırlar, doğrusu anlaşılır gibi değil!? Şu milenyum yılında bile hâlâ böyle saftirikler çıkıyor ve “Töre” dalaveresiyle bazı uyanıkların değirmenlerine su taşımaya devam ediyorlar, yazık!..
