Bakır anlamına gelen "Palle" kelimesinden türetilen "Palleci" dilinin, emniyetin az olduğu dönemlerde ürünlerini ve paralarını korumak için şifreli bir haberleşme yöntemi olarak kullanan bakırcılar, devrin daha emniyetli olması ve şehir şehir gezerek ticaret yapma özelliğini yitirmesi nedeniyle "Palleci" dilini kültürlerini korumak için kullanıyor.
Saklanacak bakır eşya ya da kalaylanacak kapların fiyat dengesini oluşturmak, müşterilerin yanından birbirleriyle daha rahat konuşabilmek için uydurulduğu düşünülen "Palleci" dili, sadece Muğla'nın Kavaklıdere ilçesinde ve mahallelerinde bilinen bir dil olarak dikkati çekiyor.
Kulakları duymuyor "samanlıkları kös", güzel "yıkım", çirkin "kös", yabancı "metrek", yemek yiyecek misin "nasıf sürçen mi" gibi kelimelerle karşılık bulduğu dil, genç neslin bakırcılığa ve kalaycılığa merak salmaması nedeniyle unutulmaya yüz tuttu.
Yaklaşık 300 kelimeden oluşuyor
Kavaklıdere Belediye Başkanı Mehmet Demir, muhabirimize yaptığı açıklamada, Palleci dilinin bakırcılık ve kalaycılık gibi yörenin en önemli kültürel zenginliği olduğunu söyledi.
Kavaklıdere'nin var olduğu günden bu yana yörede bakırcılık ve kalaycılık faaliyetlerinin yapıldığını anlatana Demir, "İlçenin en önemli geçim kaynağı da bakırcılık ve kalaycılık. Palleci dilinin de yaklaşık 700 yıl önce oluşturulduğu bilgisine ulaştık." dedi.
Güvenliksiz ortamda eşek ve at sırtında ticaret yapmak için giden veya başka yerden ilçeye alışveriş yapmak için gelenle yapılan ticaret sırasında, bakırcı ve kalaycıların mesleki gizlilik, emniyet için Palleci dilini kullandığını belirten Demir, "Yaklaşık 300 kelimeden oluşan, bakır esnafımızın gurbet ellerde sanatını icra ederken ve ticaretini yaparken, gurbette kazandıkları para miktarının belli olmaması ve bu kazancın saklanabilmesi, mesleki sırların başkaları tarafından öğrenilmemesi için kendi aralarında uydurdukları bir dil." diye konuştu.
Palleci dili gelecek nesillere aktarılacak
Palleci dilinin giderek unutulduğunu ve bir zamanlar ilçede yaşayan herkesin bildiği dilin 40 yaşın altındakiler tarafından bilinmediğini vurgulayan Demir, şunları kaydetti:
"Kültürel zenginliğimiz olan Palleci dilini gelecek nesillere aktarmak için 2014'te hazırlamış olduğumuz kitabımızda Palleci diline yer verdik ve gelecek nesillere aktardık. Çayboyu Belediye Başkanlığı yaptığım dönemde de hazırlamış olduğumuz kitaplarda, Palleci dilindeki kelimeler ve cümleleri kayıt altına aldık. İnşallah önümüzdeki günlerde de Güney Ege Kalkınma Ajansı ile Palleci dilinin kelime arşivinin kayıt altına alarak basılı hale getirilmesiyle ilgili Kavaklıdere Belediyemizin bir çalışması var." diye konuştu.
Birbirlerine "Palleci" diye hitap ediyorlar
Kavaklıdere Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı Ümit Alper ise, ilçedeki bakır ve kalay ustalarının ürünlerini Eskişehir ve Afyon'a kadar köy köy gezerek götürdüğünü anlattı.
Sadece Kavaklıdere'deki bakır ve kalay ustalarının bildiği dili, yöre esnafının kendi arasında rahatça konuşabilmesi için şifrelenerek oluşturulduğunu ve içeriğinde rakamların da bulunduğunu kaydeden Alper, şöyle konuştu:
"Bir örnek verecek olursak, 'Palleci, mazını dünelt, janbol ovanıyor. Türkçe karşılığı ise 'Bakırcı, silahı yok et, jandarma geliyor.' Kimse anlamasın diye böyle bir dil geliştirmişler. Eski nesil, bu dili günlük hayatta kullanırken, yeni nesil bunu zaman zaman kullanmaktadır. Bakırcı ve kalaycı esnafının kendi arasında iletişim kurmak için kullandığı bir dildir. Günümüzde 'bakırcı dili' veya 'meekçi dili' olarak bilinir. Meekçi, kalaycı demektir. Fakat esası Palleci dilidir. Kavaklıdere'nin de geneli bakırcı olduğu için herkes birbirine 'Palleci' diye hitap eder."
