Ülkemiz zeytinciliğinin tarihsel süreç içinde nasıl geriletildiğinin bir ifadesi/anlatımı olarak Abdullah Aysu'nun Birgün'de yayınlanan yazısını biraz kısaltarak sizlerle paylaşmak istiyorum.
ABD'nin Ankara Büyükelçisi Fletcher Waren, 20 Ocak tarihinde bir nota vermiş ve bu nota ile Türkiye'den; 1957 mahsulünden yumuşak buğday ve sert buğday ihraç etmesinden kaçınması istenmiştir. T.C hükümeti itirazsız notaya uyar. Adnan Menderes başkanlığındaki Demokrat Parti (DP) döneminde Türkiye'nin ikili anlaşmalarla Amerikanın güdümüne sokulduğu söylenegelmektedir. Hatta daha ileriye gidilerek bu dönemde, Türkiye'nin kendisinden istenilmeyenleri de yapan ülke konumuna getirildiği söylenmektedir. (Kore'ye asker göndermek gibi...) Bu durum DP döneminden sonra da devam etmiş...Güya!... Amma; 2 Åžubat 1963 tarihli Zirai Maddeler Ticaretinin geliştirilmesi hakkındaki 161 milyon dolarlık anlaşmayla ilgili olarak ABD'nin verdiği nota 23 Eylül tarihinde Resmi Gazete 'de yayınlanarak yürürlüğe girmiş.
Buna göre; "T.C Hükümeti 1 Kasım 1962-31 Ekim 1963 tarihleri arasındaki devrede zeytin yağı ihracatını 10 bin tonu aşmayacak biçimde tahdit edecektir. 31 Ekim 1963 tarihinde sona erecek 12 aylık devre içinde, 10 bin tonun üstünde zeytinyağı ihracatı halinde Türkiye kendi kaynaklarından karşılamak üzere Birleşik Amerika'dan ton esasına göre aynı miktarda nebati yağı mubayaa ve ithal edecektir. T.C Hükümeti'nce anlaşmanın mütebakisinde zeytinyağı ihracını arzu ettiği takdirde ihracatın seviyesi (şayet varsa) senelik tetkikat görüşmeleri esnasında karara bağlanacaktır. Ayrıca T.C Hükümeti Amerikan 1963-1964-1965 mali seneleri zarfında nebati yağlar ve yağlı tohumlar ihracatını 6400 ton yağ muadil miktarda tahdit edecektir. Bu miktara ABD ile dost olmayan devletlere müteveccih 850 tondan fazla olmayacak ihracat da dahil bulunmaktadır." (Aysu A. Türkiye'de Tarım Politikaları- s, 141-142, Özgün Yayınları-2000)
1963 yılında başlatılan ve 200 milyon zeytin ağacı dikmeyi hedefleyen *Delice Tasarısı(*Delice: Aşılanmamış, aşılanmak üzere toprağa dikilmiş fidan) ABD'nin Notasını harfiyen uygulayan dönemin hükümeti tarafından dikili deliceler aşılanmadan 1965 yılında kaldırılarak fidanlıklardaki delice fidanları imha edilmiştir. Notayı ret etmek yerine tasarıyı kaldırmak hükümetlerce "ülke yararına" görülmüştür herhalde(!) 1950'li yıllara kadar ülkemizde en çok tüketilen yağlar tereyağı, kuyruk yağı, iç yağ ve zeytinyağıydı. Bu yıllara kadar margarin kullanımı oldukça azdı. Yağda kendisine yeterli bir ülkeydik. Görüldüğü gibi ABD kendisine sınırsız ticaret özgürlüğünün tüm kanallarını açarken yine kendisi için dünya pazarlarında koruyucu önlemler de almaktadır. Zeytin yağına, ülke zeytinciliğine ve ekonomisine ilk darbe delice tasarısının kaldırılması ve ikili anlaşmalarla vuruldu!... Zeytinciliğimizi geliştirmenin önü dış dayatmalar ve iç karar alıcılarca kesildi!.. Zeytincilik kendi haline bırakıldı... Hükümetler üreticileri kaderleri ile baş başa bıraktılar...
İklim, toprak büyüklüğü açısından zeytin üretimine en uygun ülke biziz. Ancak zeytinciliğimizi geliştirmek için, bir yandan dış kökenli politikalara direnemeyen diğer yandan yeterli eğitim, altyapı desteği yapmayan da biziz. Bunun sonucu olarak zeytin yetiştiren ülkeler içinde en düşük verim alan ve ağaçlara bakımda, sulamada, ilaçlamada, toplamada, zeytini ve yağını ihraç etmede en kötü yine biziz. Verilen notalardan sonra dönüp zeytine bakmadık desek abartı olmaz herhalde... Bir de çiftçinin eğitilmesi çok önemli. İspanya'nın en büyük zeytin üreticisi olmasının nedeni, bağımsız zeytincilik politikasının olması, zeytin yetiştiricilerinin eğitimine önem vermesidir. Bu nedenle "var" yılı ile "yok" yılı arasındaki verim farklılığını azaltmıştır. Örneğin; İspanya "var" yılında 1 milyon ton , "yok" yılında 650 bin ton zeytin yağı alabilmektedir.(% 65) Türkiye ise "var" yılında 220 bin ton zeytin yağı alırken "yok" yılında 40 bin ton zeytin yağı almaktadır.(% 17.7) Zeytinciliğimizi uzun yıllar kendi haline bırakarak, eğitimine ve bağımsız gelişmesine önem vermeyerek ikinci darbeyi indirmiş oluyoruz!...
IMF ve Dünya Bankası "Yeniden Yapılanma" projesi adı altında üreticileri yoksullaştıracak, yok edecek yaptırımlarda bulunmaktadırlar. Hükümetin çıkardığı Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri'ni (TSKB) tasfiye edecek olan yasa diğer üreticilerle birlikte zeytincileri de yakından ilgilendirmektedir. Bundan yararlanacakların yerli ve yabancı tekellerin olduğu bilinmektedir. Üreticiler, sömürülmelerini, sahipsizliklerini ve örgütsüzlüklerini "3 'K'** lar Üreticiyi Gagalar" tekerlemesi ile yörelerinde anlatmaya çalışırken bir de Birliklerinin tasfiyesi onlara indirilen üçüncü darbe oldu. Orman arazileri ihracatçılara verilecek... Bu alanlarda yerli üretici dışlanarak, İspanya'dan getirilecek zeytin ağaçları dikilecek...
11 Kasım
Hoş, bu geniş alanlarda zeytin yetiştiriciliğini direk olarak İhracatçılar Birliği'nin yapacağı da kuşkuludur. İlk etapta aklıma gelen soruları sıralayayım isterseniz.
-Çok uluslu zeytinyağı şirketleri ile ortak plantasyonlar yaratılmayacağının garantisi var mı?
-Bu arazilerin deve olmayacağının garantisi var mı? Çünkü zeytin ve ormandan çıkan arazilerimizin çoğunluğu kıyı şeridimizdedir.
-Bu arazilerin yoksul, az topraklı çiftçilere dağıtılması neden düşünülmemektedir?
Bu uygulamayla oluşacak tekelleşmenin sonucunda fiyatlar, üreticiden malı satın alacak olan tüccar tarafından belirlenir olmayacak mı? Bu darbe üreticiye vurulan dördüncü darbe olacak. Bu son darbe değilse eğer, üreticinin sonudur. Ne dersiniz?
** 3 'K' lar: Komilli, Kırlangıç, Kristal.
