Muğla ve yöresi Karia ve Likya gibi uygarlıklara başkentlik etmiş yöredir.
Muğla il genelinde, çeşitli uygarlıkların izlerini taşımakta olan 195 adet tarihi antik kente ve tarihi ören yerlerine rastlamak mümkündür.
Karia Dönemi,nin en ünlü kentlerinden birisi de, Yatağan ilçesine bağlı Eskihisar Köyü sınırları içinde yer alan “Stratonikeia Antik Kenti”dir.
Stratonikeia Antik kenti, Milas-Yatağan Karayolu üzerinde olup, Yatağan'ın batısında 7 kilometre mesafede bulunmaktadır.
Muğla ve yöresinin olduğu kadar, ülkemizin de tarihi ve kültürel zenginlikleri arasında yer alan Stratonikeia Antik Kenti,ne ait, çok ilginç bir efsane bulunmaktadır. Tarihi ve kültürel zenginliklerimiz, o yörede geçmiş efsanelerle daha iyi akılda kalabiliyor. Daha önceki bir köşe yazımda, özetle de olsa bu efsaneye yer vermeme rağmen, okuyucularımızdan aldığım telefonlar ve atılan e-mailler sonucunda bu efsaneyi daha anlaşılır bir dille anlatmak istedim.
Stratonikeia Antik Kenti, M.Ö. 3. yüz yılda kurulmuş bir kenttir.
Stratonikeia Antik Kenti ile ilgili çeşitli eserlerden edindiğim bilgiler ve arkeologlardan dinlediğim şekliyle, bu kentin kuruluşu ile ilgili mitolojik hikâye ve “Stronikeia Efsanesi” şu şekilde oluşmuştur.
Suriye Kralı I. Seleukos'un ilk eşinden olma 18. yaşında Antiokhos adında bir oğlu vardır. Kral, ülkenin en güzel kızı olan Stratonikeia'yı kendisine eş olarak alır. Kral güzel eşi ve biricik oğlu ile birlikte mutlu bir yaşam düşünürken, kısa bir süre sonra biricik oğlu Antiokhos hastalanır ve yataklara düşer. Onun hastalığının tedavisi için, ülkedeki tüm hekimler toplanır, hasta muayene edilir ve tedavisi için de çeşitli ilaçlar verilir.
Ancak Antiokhos, iyileşmeyip durumu her geçen gün daha da kötüye gitmektedir. Oğlun sararıp solmasına ve hasta yatağında eriyip gitmesine dayanamayan kral, oğlunun hastalığına derman olabilecek kişileri ödüllendirmek ister ve ülkenin dört bir yanına haberler gönderir.
Kralın yakın çevresinden ve suçluları tespit etmekten ve karışık sorunları çözmede mahir olan bir yargıç, “Kralım izin verin, oğlunuzla bir de ben görüşeyim” der. Hasta yatağındaki Antikhos,la görüştükten sonra da “Kralım, oğlunuzun hastalığını iyi edebilecek çareyi buldum” der.
Kral da, ”Benden ne dilersen dile, yeter ki oğlumun hastalığına çare olsun” cevabını verir. Yargıç da, ”Kralım, oğlunuzun hastalığının tedavisi oldukça pahalıya mal olabilecek” deyince, Kral da, “Bedeli ne olursa olsun, oğlumun hastalığının geçmesi için her şeyi yapabilirim” der.
Yargıç da, kralı birden üzmemek için, “Oğlunuz benim eşime aşık olmuş. Eşimi kendisine verirsem hastalığı geçecek” deyince, kral da, “Be yargıç, bir eşini biricik oğlum için çok mu görüyorsun” der. Bu söz üzerine yargıç da, “Kralım, aynı durumda siz olsaydınız ne yapardınız” deyince, de, kral, “Oğlumun iyileşmesi için, her şeyi göze alabilirdim” der.
Yargıç da bundan cesaret alarak, “Kralım, o zaman hazır olun her şeyi vermeye, oğlunuz eşiniz Stratonikeia'ya aşık olmuş. Hastalığının dermanı da Stratonikeia,dır” der. Kral duyduğu bu haber karşısında donup kalmıştır. Bir yanda, çok sevdiği biricik oğlunun sağlına kavuşması, diğer yanda da çok sevdiği eşinden vazgeçmek vardır. Sonunda kararını verir ve oğlunun aşık olduğu Stratonikeia'yı ona vermeye razı olur. Onları evlendirerek, kendisi bir başka kente gitmek zorunda kalır.
Antiokhos da, önce üvey anası, daha sonra da eşi olan Stratonikeia için, M.Ö. 3. yüzyılda ”Stratonikeia Antik Kenti”ni kurar.
Gezgin ve yazar Strabon'a göre, Stratonikeia Antik Kenti, bu tarihten itibaren çok güzel ve haşmetli yapılarla donatılmıştır.
Kentte günümüzde bile, 2 bin 400 yıl öncesine ait bu kentin ünlü yapılarının bir bölümünün kalıntılarına rastlamak mümkündür. Kentte sürdürülmekte olan arkeolojik kazılarla da, kentin tarihi zenginlikleri her geçen gün ortaya çıkarılmaya devam edilmektedir.
Okuyucularımıza, sağlıklı ve mutlu günler dileğiyle!..
