Sığla ağaçlarından ve sığla yağından söz edildiğinde, ülkemizde ilk akla gelen yer şüphesiz Muğla kıyıları olur. Çünkü sığla yağının çıkarılabildiği nesli tükenme tehlikesi gösteren ağaç türlerinden olan sığla ağaçları (Liquidambar Oriantalis) ülkemizde sadece Muğla sahillerinde yetişmektedir.
Dünya genelinde ise, Güney Amerika'da, Çin'de, Rodos Adası,nda, ülkemizde de nadiren de olsa Isparta ve Burdur arasındaki dere yataklarıyla, Aydın,ın Çine ilçesindeki dere yataklarında ve Muğla sahillerinde yetişmektedir.
Gövdesinden çıkarılan sığla yağı ise, sadece Muğla kıyılarında yetişen türlerinden çıkarılabilmektedir. Her geçen gün sayılarının azaldığı bilimsel kuruluşlarca da belirlenen sığla ağaçları, 1980'li yıllardan itibaren koruma altına alınmış olmasına rağmen, sığla ormanlarının kapladığı alanlar ve bu alanlar içindeki sığla ağaçlarının sayısının ne yazık ki her gün azaldığı gözlenmektedir.
Muğla sahil şeridindeki sığla ağaçlarının, Gökova Körfezi kıyısında, Marmaris, Köyceğiz, Ortaca, Dalaman ve Fethiye sahillerindeki sulak ve taban arazilerde yetiştiği görülmektedir.
Sığla ağaçlarının yetiştikleri yerler, verimli toprakları oluşturduğundan, tarımsal amaçlı olarak sürekli olarak insanların tehdidi altında bulunmaktadır.
O nedenle, nesli tükenme tehlikesi gösteren endemik bitki türlerinden olan sığla ağaçlarının yaşatılması ve boşalan alanların sığla fidanları dikilmek suretiyle, genç sığla ormanları oluşturulması için Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çeşitli bilimsel kuruluşlarla projeler uygulanmaktadır.
Genç sığla fidanlarına olan fidan ihtiyacı ise, Muğla Gökova ve Fethiye fidanlıklarında üretilerek, dikimi yapılacak yerlere gönderilmektedir.
Sığla ağaçlarından çıkartılan sığla yağının hoş kokusu nedeniyle, parfümeri ve ilaç sanayinde kullanıldığı gibi, sığla yağının posası da bayramlarda ve cenazelerde yakılarak hoş bir koku çıkarılması sağlanmaktadır.
Efsaneye göre, Mısır Klaliçesi Cleopatra sığla yağını güzellik iksiri olarak kullanmıştır. Sığla yağının çıkarıldığı ağaçların sayılarının her geçen gün azalması nedeniyle de, bu soruna eğitim kuruluşları ve üniversiteler de el atarak, korunması ve yaşatılmaları için araştırmalar yapılmaktadır.
Muğla Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Belgin Göçmen Taşkın, halk arasında sığla ağacı olarak bilinen (Liquidambar Oriantalis) cinsi günlük ağaçlarının, 65 milyon yıl öncesi jeolojik devreye kadar uzanan bir tür olduğunu, ancak her geçen gün sayılarının ve kapladıkları alanların azalmakta olduğunu belirtiyor.
Bu endemik ağaç türünün yörede çok önemli bir orman ekosistemi oluşturduğunu vurgulayan Taşkın, günümüzde günlük ağacı popülasyonunun yoğun olarak Aydın-Çine çayı boyu, Datça-Marmaris yolu, Marmaris, Kaş-Kalkan, Antalya-Sini çayı, Burdur-Bucak, Fethiye ve Köyceğiz ilçelerindeki sulak ve taban arazilerde görülmekte olduğunu belirtiyor.
Taşkın, 1950 yılında yaklaşık 180 ton olan sığla yağı
üretiminin, 1980 yılında 18 tona, 1990 yılında ise 1 tona kadar düştüğüne
kaydederek, 2006 yılında sadece
Yrd. Doç. Dr. Belgin Göçmen Taşkın, "Günlük ağaçlarının Latince isminin karşılığı güzel kokulu sıvı demektir. Bu ağaçların odunlaşmış gövdesi üzerinde balzam kanalları vardır. Her ağaçtan iki ya da üç yılda bir, yaz mevsiminde uzunlamasına yarıklar açılarak ağacın güzel kokulu balzamı ve kabukları alınır. Sığla yağı parfümeride, kozmetikte, sabunların, ciklet ve tütünlerin kokulandırılmasında, ayrıca sinnamik asit, sinnamik alkol gibi kimyasal maddelerin doğal kaynağı olarak kullanılmaktadır. Sığla yağından su buharı destinasyonu ile elde edilen nötral uçucu yağ da pek çok değerli doğal esaslı parfümün bileşimine girmektedir. Ağacın balzamı alınmış kabukları buhur adıyla dini törenlerde tütsü olarak yakılır. Farmakolojik olarak da geniş bir kullanım alanına sahip olan sığla yağının Avrupa'da 17. yüzyılda ilaç olarak kullanılmaya başlandığı bilinmektedir." İfadesini kullanıyor.
İltihabı giderdiği ve dokuların hızla yenilenmesini sağladığından dolayı sığla yağının yöre halkı tarafından kullanıldığını da anlatan Yrd. Doç. Dr. Taşkın, "Mısır Kraliçesi Cleopatra'nın aşk iksiri ve parfüm olarak kullandığı sığla yağı, Hipokrat döneminden beri iyileştirici amaçlarla da kullanılmıştır. Eski Mısırlılar sığla yağını mumyalama işlemleri sırasında da kullanmışlardır. Batmış Fenike gemilerinden çıkarılan içi sığla yağı dolu amforalar geçmişte sığla yağının Akdeniz ticaretinde önemli bir yer tuttuğunu göstermektedirler." diye vurguluyor.
Sığla ağacı için moleküler düzeyde yapılmış kapsamlı bir çalışmanın yakın zamana kadar bulunmadığını da belirten Taşkın "TÜBİTAK desteğiyle hazırlanan proje kapsamında 5 yıl yürüttüğümüz çalışmalar ile 14 sığla popülasyonu çalışıldı. Türün genomu ilk kez çok sayıda protein ve DNA dokusu bakımından tarandı. Böylelikle türün genetik çeşitliliğine ilişkin moleküler düzeyde ilk kapsamlı bilgi ortaya konmuştur."diyor.
Muğla ilindeki sığla ağaçlarının yetiştiği yerler Özel Çevre Koruma Bölgeleri içinde yer almakta olup, Özel Çevre Koruma Kurumu ve Üniversitelerle TÜBİTAK işbirliğinde, sığla ormanlarının geliştirilmesi ve yeni sığla ormanlıklarının oluşturulması için projeler uygulanmaktadır.
Sığla Ağaçları zenginliğimiz olup, zenginliğe sahip çıkılması gerekiyor.
