Milas Ütopyası

Bu haftaki köşemde, değerli akademisyen Prof. Dr. Ayhan Çıkın,ın, www.milasbilgi.com,da yayınlanan “Milas Üzerine Düşünceler-3” röportajında yer alan “Milas Ütopyası” bölümünü, Milas üzerine bir beyin jimnastiği olması ve Milas üzerine kafa yoranlara ufuk açması anlamında sizlerle paylaşmak istiyorum.

İşte o anlam dolu, yaratıcı yazı:

 “Ütopya” hayal kurma, düş görme anlamında bir sözcük. Sevgili dostum rahmetli Mahmut Türkmenoğlu, “hayal kurmak yaşamın tadı, geleceği planlamanın ilk adımıdır”. Ayrıca, “aşılmayacak dağ yoktur; yeter ki basacağın yeri iyi seçmelisin” derdi. Campenalla Ütopya edebiyatının ilk ürünü olan “Güneş Ülkesi”  adlı kitabını 1602,de yayınlamıştır.  Bu kitabı için zamanın Engizisyon Mahkemesinde papaz- yargıçların kendisine yönelttiği suç, kitabındaki bilgilere şeytan vasıtasıyla ulaştığı yönündedir. O dönemlerde Hıristiyanlığın en bağnaz yılları yaşanmakta, şeytanla işbirliği yapmanın (!)  cezası ateşte yakmakla cezalandırılmaktadır. Campenalla,nın papaz-yargıçlara verdiği yanıt çok ilginçtir : “bu bilgilere, sizin içtiğiniz şarabın onda biri kadar kandil yağı yakarak okuduğum kitaplardan ulaşıyorum”.

 “Milas Ütopyası” yazısı, Campenalla,nın “Güneş Ülkesi” kadar iddialı olmayacak ama “Milas için hayal kurmak” ve bu hayallerini gerçekleştirme uğraşısı verenlere umarım bir pencere açar.

*

Milas,ın kalkınması için onun kaynaklarını harekete geçirecek, elde edilen sonuçların Milas,ta kullanılabilmesini sağlayabilecek bir yapılanmaya ihtiyaç var.  Milas,ın kalkınmasını sağlayabilecek böyle bir kurumsal yapının temel öğelerini tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe faaliyet gösteren işletmeler ve bu işletmeler arasında gerçekleştirilebilecek  “karşılıklı yardımlaşma ve birbirilerini tamamlama” esprisi çerçevesinde düşünmek gerek.  Eğer böyle bir oluşum sağlanabilirse Milas (ve hatta Muğla) yöresinde şu oluşumların gerçekleşmesi üzerinde durulabilir: finansal bir özerkliği sağlayabilecek yerel ortaklıkların kurulması; kamu yetkilerinin bir bölümünün yerel düzeyde gerçekleştirilebilmesi;  ekonominin finanslaştırılmasından doğan krizlerin hafifletilebilmesi; nüfus ve ekolojik sorunlardan kaynaklanan baskıların azaltılması; Milas (Muğla) düzeyinde pazarın genişlemesi ve rekabetin geliştirilmesi.

Milas,ın kalkınması, özellikle tarım ve esnaf kesimindeki küçük işletmelerin tedarik ve pazarlama aşamalarında arz ve taleplerini birleştirebilecek bir örgütlenmeye gereksinimi vardır. Bunun için Milas düzeyinde oluşabilecek seçenekler araştırılmalı; halkın güven kaybına neden olan sebepler ortaya çıkarılmalı; bireylerin özçıkarlarını savunmaya iten sebepler ortaya konmalıdır.

Milas,ın kalkınması, küçük üreticilerin, özellikle çiftçilerin kooperatifleşmesinden geçer

 Kooperatifler, fakir köylü veya emeği ile geçinenleri piyasa süreci içine sokabilen, bu grup insanların pazara giriş _ çıkış noktalarını oluşturan çok özgül bir şirket tipidir. Bu şirket tipini algılayan insanlar ve toplumlar kendi istihdamlarını ve gelir potansiyellerini artırarak yeni bir toplumsal grup/ yapı oluşturmuşlardır.  Ayrıca kooperatifleşme gelişebilirse, Milas ekonomisi, dolayısıyla toplum, demokratikleşecek; Milas,ta toplumsal katılım ve kişisel sorumluluk üzerine oturmuş bir değerler sistemi oluşabilecektir; ortak hareket edebilen insan sayısı çoğaldıkça, toplumun güncel özlemlerini, taleplerini etkili ve uygun yanıtları Milas,a taşıyabileceklerdir.

Milas ilçesinde çalışan insanlar için şunları sorgulamak gerekir:

ü     İnsanların iş ve çalışma durumları nedir? Nasıl geliştirilebilirler?

ü     Milas,ta üretim için kullanılan önemli ekipmanların kullanma durumu nasıldır? Daha ekonomik kullanma durumu gerçekleştirilebilir mi?

ü     Milas,ta ne üretiliyor? Ne miktar üretiliyor? Milas ilçesinde üretilen ürünler nasıl ve nerelerde değerlendiriliyor?

ü     Milas,ta geçmişten kalan tarihi mirasların bir envanteri çıkarılmış mı?  Bu miras nasıl değerlendiriliyor? Daha iyi değerlendirme seçenekleri nelerdir?

ü     Milas,ta sektörler/ firmalar arası kurulmuş iş zincir var mıdır? Bu zincir nasıl devam ettirilebilir ve geliştirilebilir?

ü     Milas,ta “herkesin ihtiyacı olan bir şeyi” saptamak ve ortak sorun (lar) etrafında birleşebilecek insan grupları nasıl ortaya çıkarılabilir?

ü     Milaslılara ait genel ihtiyaçları (konut edinme, gıda maddeleri tedariki, seyahat etme, vb ..) karşılayabilecek organizasyonlar  nelerdir ? Daha iyi seçenekler mümkün müdür?

ü     “Biz Milaslıların ihtiyacı olan her şeye ihtiyacımız sayarız” diyebilecek “Milaslı yönetici/yönlendirici kadrolar yaratılabilir mi ?”.

ü     İnsanlar Milas,ta nasıl yönetiliyor? Kendi kendini yöneten gruplar nasıl yaratılabilir?

ü     “Farklılığı yadsımadan”  Milas,ın bütünlüğü için nasıl bir eylem planlanabilir? Milas,ta özgürleşme ve demokrasi nasıl yaygınlaştırılabilir?

ü     Vb...

Milas,ın kalkınması ve gelişmesi için  «istihdamın korunması ve yeni iş alanlarının yaratılması; toplumsal ve ekonomik dokunun korunması ve geliştirilmesi; Milas,ta sürdürülebilir bir kalkınmanın devreye sokulması için gerekli kurumsal yapılar oluşturulmalıdır.»

Bunun için şu  5 hususun  hayata nasıl geçirilebileceği üzerinde önemle durulmalıdır :

1.      Gücün paylaşılması :

Toplumsal ve ekonomik birimler arasında demokratik dayanışma stratejik bir amaç olarak hedeflenmelidir. Toplumun örgütlenmesi, iş ve istihdam alanlarını genişletecektir. Özellikle tarımsal kesimde ve küçük esnaf arasında kooperatifçiliğin gelişmesi, Milas,lıların  yöresel dinamiklerini harekete geçirerek , toplumsal ve ekonomik karar alma süreçlerini demokratikleştirecektir. Genel olarak Milas,la ilgili kararlar yerel olarak alınabilecektir.

2.      Varlığın paylaşılması :

 Milas,ta mevcut varlıkların işletilmesi ve sonuçlarının paylaşımı Milas,ın geleceğine doğru yönlendirilmelidir. Böylece Milas ilçesinde geleceğin teminatı için ekonomik bir süreklilik teşkil edilmiş olacaktır. Yatırımlar, işletmelerin, dolayısıyla Milas,ın  gelişmesine hizmet edecektir.  Ayrıca, kaynak yaratabilecek  sürekliliği olan bir işletme yapısı  ilçeye egemen kılınabilirse, yatırımlar süreklilik kazanırlar. Ekonomik sonuçların , üretime katılan aktörler arasında dengeli dağılımını sağlayacak girişim tipleri yaratılmalıdır. Böylece Milas düzeyinde yaşayanların satın alma gücü iyileştirilebilecektir.

3.      Bilginin paylaşımı :

Milaslılar,  her düzeydeki  yöneticileri kendi içinden çıkarabilmelidirler. Ekonomik birimlerin, toplumsal birimlerin, meslek odalarının ve hatta kamu yöneticilerinin Milaslı olmaları, formasyonlarının Milas,ı geliştirecek şekilde planlanması önemlidir. Milaslılar , bilgi ve beceri değişimi konusunda organize olabilmelidirler. Milaslıların oluşturacağı kurumsal doku ile başta çiftçiler olmak üzere, küçük esnafın yeni tesisler kurmalarını sağlayabilmeli ve sağlıklı işletme kurmalarına yardımcı olabilmelidirler.

4.      « Milas,a  saygı» :

 Milas yöresinde öyle bir ekonomik yapılanma oluşturulabilmeli ki, bu yapı, yörede yaşayan insanları « karşılıklı yardımlaşma esprisi Â» içinde  bir araya toplayabilmelidir. Ayrıca çeşitli nedenlere dayalı olarak delik deşik edilmiş dağları, kirletilmiş ovaları, akarsuları, denizleri; kısacası çevreyi ve yerel toplumsal dokuyu korumalıdır. Bu yapılanma  Milas,a özgü tarihsel ve  toplumsal dokuyu sürdürebilmelidir.

5.      Milas,ın kalkınması :

 Milas,ta bulunan yetenekler, kaynaklar, hammaddeler veya nihai ürünler nasıl değerlendirilmektedir? Nasıl değerlendirilmelidir?  Bu değerlendirme süreci nde rol alan ekonomik birimlerin yapısı nedir ? Bu değerlendirmeyi yapabilen işletmelerin yapısı ne yönde ve nasıl  geliştirilebilir?  Miaslı iş ortakları ve iş sahipleri rekabet içinde birbirleriyle nasıl yardımlaşabilirler? Özellikle küçük üreticiler, pazarla nasıl bir işletme tipiyle bütünleşebilirler ? Bu işletmelerin borsa ile ilişkileri nasıl olmalı? Borsaya kote edilen işletmelerin  Milas için avantajları veya dezavantajları nelerdir? İşletmelerin demokratik yönetimi,  ekonomiye ve topluma neler kazandırabilir? Milas,da sürekli ve sürdürülebilir bir kalkınma için « yeni bir işletme modeli Â» oluşturulabilir mi? İşletmeleri pazarla bütünleştirme  ve yeni  atılımlar için nasıl bir çözüm geliştirilebilir? Bu çözüm için favori işletmecilik modeli nedir? Bu model Milaslılara  nasıl anlatılabilir? Ayrıca ekonomik faaliyetler, yatırımlar ve istihdam nasıl Milaslılaştırılabilir?