Daha önceki bir köşe yazımda, “Sarı Ana ve Armutalan “ Kanuni Sultan Süleyman ve Marmaris ilçemizle ile ilişkili 2 efsaneye yer vermiştim.
Bu günkü yazımda da, yine Kanuni Sultan Süleyman ile ilgili, bu kez Marmaris,e, niçin ”Marmaris” adının verildiğinden ve Muğla ve yöresi kültür turizminde önemli bir yeri bulunan “Marmaris Kalesi”nden söz edeceğim.
Marmaris ilçemiz, yemyeşil ormanlıkların ve eşsiz güzellikteki körfezi ve koylarıyla, sadece ülkemiz insanları için değil, tüm Dünya insanları için bir ilgi odağı durumundadır. Marmaris sahip olduğu tarihi ve kültürel zenginlikleriyle de Muğla ve e ülkemiz turizminin de merkezleri arasındadır.
Marmaris ilçesi ile ilgili, Kanuni Sultan Süleyman'ın Rodos Seferi öncesinde, ermiş bir kişi olan Sarı Ana arasında geçen konuşmalardan oluşan “Sarı Ana “ve “Armutalan” efsanelerinden daha önce bahsetmiştim.
Bu gün ise, Marmaris'e niçin Marmaris adının verildiğine ilişkin efsaneyi anlattıktan sonra, “Marmaris Kalesi”nin geçmişini anlatmaya çalışacağım.
Marmaris adının verilmesiyle ilgili efsane ise şu şekildedir:
Kanuni Sultan Süleyman, Rodos Seferi öncesinde Marmaris Kalesinin yapılması için, mimar ve mühendislerine talimat verir. Yapılan Kalenin de Marmaris'e yakışan güzel bir kale olmasını ister.
Ordularıyla Rodos'u aldıktan sonra, Marmaris'e gemilerden çıkar çıkmaz, kendisine Kalenin inşaatının tamamlandığı müjdesi verilir.
Yine efsaneye göre, Kanuni Sultan Süleyman Kaleyi görür, fakat gerek mimarın çizdiği projeyi, gerekse yapılmış olan kaleyi beğenmez.
Rivayete göre de, emrindeki adamlarına dönerek, “Mimarı As” emrini verir. Mimarı As şeklindeki emir, daha sonra “Marmaris” şekline dönüşmüştür. Marmaris adının da bu şekilde ortaya çıktığı rivayet edilir.
Bu kısa efsaneyi özetle anlattıktan sonra, şimdi de Marmaris Kalesi'nden ve bu kalenin günümüzden önceki geçmişinden bahsetmeye çalışacağım.
MARMARİS KALESİ:
Marmaris ilçe merkezinde Kemeraltı Mahallesi'nde, yüksek bir tepe üzerinde kurulan inşa edilen “Marmaris Kalesi”, Osmanlılar döneminde ve 1521 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle inşa ettirilmiştir.
Seyahatnamesinde kalenin yapımından bahseden “Evliya Çelebi” bu kalenin askeri bir üs olarak kullanıldığını belirtmiştir.
Kale, ana kaya üzerine dört tabyalı olarak düzgün taşlarla örülmüştür.
Evliya Çelebi, kalenin giriş kapısı üzerinde bir kitabe bulunduğundan, kale içinde de, Dizdar, İmam, Kayyum ve nöbetçilere ait birer odanın bulunduğundan bahsetmektedir.
Ünlü denici Piri Reis'in çizdiği haritada da “Marmaris Kalesi” görülmektedir. Kalenin tarihlendirilmesine ilişkin bir başka görüşe göre de, Kanuni Sultan Süleyman, bu kalenin yapımını özellikle istemiştir.
Kanuni Sultan Süleyman'ın 1520'de tahta çıktığı dikkate alınacak olunursa, kalenin yapım tarihinin de 1521 olması düşünülmektedir.
Kaleye günümüzde mahalle aralarından, dar ve basaklı bir sokaktan çıkılmaktadır. Bu sokağın girişinde “Hafsa Sultan'ın Kervansaray'ı” da bulun-maktadır. Kale duvarları kesme taştan olup, 120 m. uzunluğunda ve 10 m. genişliğindedir. Kalenin yedi küçük, bir de büyük odası vardır.
Kalenin beşik tonozlu girişi avluya açılmaktadır. Avlunun sağ ve solundaki merdivenlerle de surlara çıkılmaktadır.
Kalenin büyük bir bölümü I. Dünya Savaşı sırasında, 1914'te bir Fransız savaş gemisinin topu ile yıkılmıştır. Bundan sonra, Marmarisliler tarafından içerisinde bir mahalle kurulmuştur. Kaynaklarda kale içerisinde 18 ev ve bir çeşme ile sarnıç olduğu belirtilmektedir.
Kale 1980-1990 yılları arasında aslına uygun olarak restore edilmiş ve 1991 yılında da “Marmaris Müzesi” olarak ziyarete açılmıştır.
