Yarın elime mikrofon alsam okullara, devlet dairelerine, çarşılara dalsam ve sorsam: “Karia neresidir, Karialılar kimdir?” Kaç kişi doğru cevap verebilir, hiç düşündünüz mü? Hafta sonu, Milas Han Oteli'nin yarı yarıya boş salonunda, 4. Karia, Karialılar ve Mylasa Sempozyumu için İstanbul'dan, Çanakkale'den, İsveç'ten, Fransa'dan, İtalya'dan, Almanya'dan gelen bilim insanlarını dinlerken bunu düşündüm.
Bu yıl ki sempozyum, Milas'ın yetiştirdiği arkeolog Prof. Dr. Aşkıdil Akarca'ya (25 Ekim 1916- 3 Ekim 2010) adanmıştı. Sempozyumun ilk oturumunda Nezih Başgelen Prof .Dr. Aşkıdil Akarca'nın yaşamından kesitler sundu, Yard.Doç. Veysel Tolun onun eğitimci yanını ve Karia sevgisini, Prof.Dr. Mustafa Hamdi Sayar da bilim insanlığını anlattı.
Sempozyumun ikinci oturumunda Doç Dr. Oliver Henry ve Jesper Blid Labranda'yı anlattı. Üçüncü oturumun konuşmacıları Prof. Dr. Mustafa Hamdi Sayar “Karia'nın Dağ Tanrıları”, Prof. Dr. Wolfgan Blumel “Karia ve Sinuri'nin Kutsallığı”, Doç. Dr. Damien Aubriet “Zeus Labrandos ve Sinuri” başlıklı bildirilerini sundular. Günün sonunda Labranda Kutsal Alanını gezdik.
İlk güne damgasını vuran konu ise Yatağan Termik Santrali'ne kömür sağlamak amacıyla Bağyaka Köyü'nün kaldırılacak olmasının Panamara Kutsal Alanı'na vereceği zararlar oldu.
Bilim insanları, Zeus Panamaros'un Karia'nın üç kutsal alanının en önemlisi olduğunu, kurtarılmazsa bu toprakların bir dönem tarihinin karartılacağını ileri sürerek burada tez elden kazıların başlatılmasının zorunlu olduğunu belirttiler.
Sempozyuma katılanlar daha sonra Labranda kazı alanını ziyaret ederek kazı heyetinden bilgiler aldılar ve Milaslı genç müzisyenlerin konserini dinlediler.
İkinci gün, Prof. Dr. Ahmet Tırpan “Lagina'da Hekate Kutsal Alanı”, Prof. Dr. Marcello Spanu “İasos'taki Son Dönem Kazıları”, Doç. Dr. Suat Ateşlier Alabanda'da Artemis Tapınağı” başlıklı sunumlarını yaptılar. Programda olmalarına karşın Prof. Dr. Adnan Diler, Prof. Dr. Mustafa Åžahin ve Doç. Dr. Bilal Söğüt son anda mazeret bildirerek sempozyuma katılmadılar.
“Sempozyum” bilimsel sunumların en olumlu yapıldığı etkinliktir. Bilim insanları, alanlarında kılı kırk yararak hazırladıkları bildirileri sempozyumlarda meslektaşlarına ve konuya ilgi duyanlara sunarlar. Bu bildiriler de mutlaka bir yayına dönüştürülür.
Sempozyum düzenlemek de başlı başına bir iştir. Aylar süren bir hazırlık çalışması vardır. Böyle bir yükü bir kişinin kaldırabilmesi olanaksızdır. Üstelik sempozyumlar oldukça da masraflı etkinliklerdir.
Söz konusu sempozyumun mimarı kuşkusuz sevgili öğrencim Olcay Akdeniz'dir. Öncelikle Karia duyarlılığı, sonra da olağanüstü emekleri için kendisini ne denli kutlasak azdır. Kıt kanaat bütçesiyle sempozyumun sponsorluğunu üstlenen Mimarlar Odası Milas Temsilciliği de her türlü övgüyü hak etmektedirler.
Karia, Menderes Nehri' nden Dalaman Çayı'na, Tavas'tan Kos'a Rodos'a uzanan toprakların tarihte bilinen en eski adıdır. Bu toprakların ilk sahiplerine de tarihte “Kar”lar deniyor. Çevremizde gördüğümüz antik şehirleri hep onlar kurmuş. Dünyada ilk kez savaşta miğfer kullanmayı, kalkanlarına kulp takmayı onlar akıl etmiş. Dünyanın ilk kadın amirali Artemisia, tarihin babası Herodot Karialı'dır. Dünyada ilk müzik yarışması bu topraklarda yapılmış; dünyanın yedi harikasından biri olan Mausoleum bu topraklarda yükselmiştir. Dünyanın ilk kadın direnişçileri de Karialı kadınlardır.
İster Balkanlar'dan, ister Afrika'dan, ister Orta Asya'dan geldiğimizi düşünelim, biz bu toprakların sahibiyiz, bu topraklarda yaratılmış her değer, bize mirastır, bu mirasa sahip çıkmak da bu bizim asli görevimizdir. Yaşadığı coğrafyayı talan eden ya da onlara ses çıkarmayanların, ülkesinin ve insanlığın değerlerine sahip çıkacağına nasıl inanabiliriz?
Bu sempozyumda Muğla'nın ne valisi vardı, ne kaymakamları. İki cümle söyleyip giden Milas Belediye Başkanı,ndan başka hiçbir belediye başkanı ve temsilcisi de yoktu. Üç beş bilim adamı ki onların çoğunluğu da yabancı, 30-40 kadar da Karia sevdalısı izleyici... Bir toplum, doğup büyüdüğü toprakların tarihine karşı böylesine duyarsız olabilir mi? Böylesine önemli bir toplantıya bir telgraf bile çekme zahmetinde bulunmayan milletvekili, beni nasıl temsil edebilir?
Bize göre bu sempozyum, Muğla Valiliği ve Muğla Üniversitesi'nin organizasyonunda gerçekleşmelidir. Milas Belediyesi kadar, diğer yerel yönetimler de Milas Mimarlar Odası temsilciliği kadar diğer meslek odaları ve sivil toplum örgütleri de konuyu sahiplenmek zorundadır. El ele verildiğinde görülecektir ki ortaya çok değerli ürünler çıkacak, bölgemiz milyonlarca turistin akın akın geldiği bir bölge olacaktır. Bu ortak çalışmalar sayesinde hazırlanacak projelerle uluslar arası kaynaklardan finansman sağlanması hiç de zor olmayacaktır.
Ne yazık ki Karia bugün, sahipsizdir ve tarihte görülmemiş biçimde yağmalanmaktadır. Åžirketler, kurumlar, kuruluşlar sanki işgalci bir devletin ileri güçleri gibi davranmakta, doğal zenginliklerimizi, tarihsel değerleri talan etmektedirler. Bu sözlerimizi ağır bulanlar, Eskihisar'a, Gibye'ye, Bağyaka'ya, Hüsamlar'a, Labranda'ya baksınlar. Tarihten anlamıyorlarsa başlarını dağlara, denizlere çevirsinler. Binlerce yıldır doğanın sakladığı değerlerin benden sonrası tufan mantığıyla yok edildiklerini rahatlıkla göreceklerdir.
Karia bizim; Karialılar biziz. Bu yurt, binlerce yıldır bereketi dağlarından ayrı, ovalarından ayrı, denizlerinden, göllerinden ayrı sundu; insanını hiç aç açık bırakıp başkalarına muhtaç etmedi. Biz, atalarımızdan bu dağları yeşil, bu denizleri mavi teslim aldık. Onlar, bize din, dil, ırk ve cinsiyet ayrımından hiç söz etmediler; ama biz sunakları kazdık, havraları kapattık, kiliseleri ahır yaptık, dinamitledik, camileri üç kuruşluk kömüre kurban ettik. Åžimdi dağlarımız delik deşik edilirken, göllerimiz çöle, koylarımız lağım çukuruna döndürülürken vatan millet ninnileriyle uyumaya devam ediyoruz.
Günün birinde torunlarımızdan “Kaira'ya ne yaptınız siz?” sorusunu duymak istemiyorsak el ele, yürek yüreğe verip, sahip olduğumuz değerleri korumamız gerekmektedir.
