Muğla ilinin ve Milas ilçesinin tarihi zenginlikleri arasında, Güllük Körfezi'nin ucundaki “İasos Antik Kenti”nin seçkin bir yeri bulunmaktadır.
Milas ilçe merkezine
Bu günkü köşe yazımda da, her yıl binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaret ettiği, “İasos Antik Kenti”nin tarihi geçmişi hakkında kısaca özet bilgiler sunduktan sonra, tarihte bu antik kentte yaşanan “Balıkçılık Efsanesi” ni de okuyucularımıza anlatmaya çalışacağım.
Mitolojiye göre, “İaasos Antik Kenti”, Argos'tan gelenler tarafından kurulmuştur. Kent bu adını da, kolonistlerin başı olan İasos'tan almıştır.
Tarihçilerin ve arkeologların belirttiklerine göre, M.Ö. 5.yüzyıla kadarki kaynaklarda, İasos hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmamaktadır.
İasos Antik Kenti'nin kurulduğu alan önceleri bir ada iken, daha sonra, kent ile deniz arasındaki alan sellerle ve çayların getirdikleri atıklarla dolmuş. Kentin bulunduğu yer d, bir yarımada haline gelmiş.
Antik kentteki önemli yapılar da bu yarımadada yer almakta ve büyük surlarla çevrilmektedir. Büyük sur ile, su kemerleri, mezarlıklar ve balık pazarı olarak adlandırılan yerler ise,sur dışında yer almaktadır.
İasos'ta yapılan arkeolojik kazılarda, kentteki en eski yerleşimin M.Ö.3 bin sonuna kadar uzandığı tespit edilmiştir.
İasos Antik kentinde halen, İtalyan Prof.Fede Berti Başkanlığındaki bilim heyetince, arkeolojik kazı çalışmalarına devam edilmektedir.
İasos Antik kentinde yaşayan İasos'luların tarihte balıkçılığa ne kadar önem verdiklerine dair “Balıkçılık Efsanesi” ise şöyledir:
Tarihçilerin verdikleri bilgilere göre, İasos Antik kentini ziyaret eden bir müzisyen, kentin tiyatrosunda tüm kent halkına güzel bir resital vermekteymiş.
Bu resital sırasında, balık pazarının açıldığını bildiren çan sesi duyulunca, elini kulağına götüren bir yaşlı adamın dışında, tüm dinleyiciler yerlerinden fırlayarak tiyatrodan ayrılmışlar.Yaşlı adamın yanına gelen müzisyen “Bana ve sanatıma gösterdiğiniz saygıdan ötürü size teşekkür borçluyum. Çünkü çan sesini duyan tüm dinleyiciler çekip gittiler “demiş.
Bunu duyan yaşlı adam “Ne ?” diye haykırmış birden.”Yoksa çan mı çaldı?”diye hayretle haykırmış. Müzisyen de “Evet ,Neden?” deyince;
“Öyleyse, izninizle efendim !”diyerek gözden kaybolmuş.
Tarihçi Strabon bu efsaneyi ve öyküyü anlatırken, İasos'luların yöredeki topraklardan arzu ettikleri ürünü yeterince alamadıkları için, balıkçılığa ve balığa büyük önem verdiklerini belirtmek için anlatır.
Tarihte balıkçılığın merkezi olan “İasos Antik Kenti”nin bulunduğu yerdeki Kıyıkışlacık köyü de, 2009 yılına kadar, Muğla ve yöresi kültür balıkçılığının en yoğun olarak yapıldığı bir merkez durumundaydı.
Ülkemiz kültür balıkçılığı üretiminin % 80 lik bölümünün yapıldığı Muğla ilinde, balık çiftliklerinin kıyılarda deniz kirlenmesine neden olduğu, bu durumun da turizm sektörünü olumsuz yönde etkilediği gerekçesiyle, ilgili bakanlıkların görüş birliğiyle,Muğla ve yöresinde özellikle Milas ve Bodrum kıyılarında yer alan balık çiftlikleri, bulundukları yerlerden kaldırılarak, turizme olumsuz etki etmeyecek şekilde, açık denizlere taşınmıştı.
Taşınan bu balık çiftliklerinin büyük bir çoğunluğu ise, Kıyıkışlacık köyü ve yakın çevresindeki kıyılarda bulunmaktaydı.
Bir başka antik kentte ve efsanede buluşmak dileğiyle hoşça kalınız!..
