Hamburg ADD ve dost paydaş dernekler 24-28 Ekim tarihleri arasında Hamburg'ta zengin içerikli “Cumhuriyet 88 Yaşında” başlıklı etkinliklere imza attılar. Yurt dışındaki yurttaşlarımızın Cumhuriyet duyarlılıklarını paylaşmak ve onlara katkı sağlamak üzere Türkiye'den Özden Toker, Orhan Bursalı, Prof. Dr. Oğuz Makal, Prof. Dr. Kemal Kocabaş , Doç. Dr. Firdevs Gümüşoğlu ve Ataol Behramoğlu bu etkinliklere katıldı. Bu etkinlikler; Hamburg emekli başkonsolosu Sayın Ülkü Başsoy ve Hamburg ADD Başkanı Sayın Coşkun Coştur ve yönetim kurullarının düşünsel imecesiyle gerçekleşti.
Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği (YKKED) Genel Başkanı olarak “Yarım Kalmış Mucize: Köy Enstitüleri” fotoğraf sergimiz ve “Ülkeyi Kucaklayan Adam Tonguç” belgeseliyle Hamburg'ta “Cumhuriyet ve Köy Enstitüleri” başlıklı bir konuşma yapmak için davet almıştık. Yoğun bir yaşam trafiğine rağmen Hamburg'ta yaşayan dostlarımızın Cumhuriyet duyarlılıklarıyla ortaklaşmak boynumuzun borcuydu. Dostlarımız çok büyük sevgi ve dostlukla bizleri karşıladılar. Onların yaban ellerde yaşamalarına rağmen “ülke duyarlılıkları” olağanüstü heyecan vericiydi.
Arkadaşlarımla Hamburg'u dolaşma ve tanıma olanağı da bulduk. Hamburg yapılaşma ve kentleşme özellikleriyle güzel bir kent. Çok katlı yapılaşma yerine yatay ve yemyeşil bir kent. Uçakla Hamburg'a inerken bizim Bartın yollarında gördüğümüz doğanın, yeşil-sarı arası tüm sonbahar renklerini çok geniş alanda sergileniyordu. Hamburg; yaklaşık 70 bin Türk vatandaşının yaşadığı 1.5 milyon nüfuslu bir kent. İklim koşullarına göre yüzyıllardan gelen tarihi yapıların korunduğu ve yeni modern yapıların da bu yapılaşma kültürü üzerinden, bu estetiğe uygun olarak düzenlenmiş modern bir liman kenti. Karşılaştığımız Türkler'in çoğu Almanya'da doğmuş kuşaklar. Her bir yerde Anadolu'nun kavruk insanlarının, yani bizim insanlarımızın çocuklarını görebiliyor ve hemen tanıyabiliyorsunuz. Onlar karşımıza bazen taksi şöförü, bir market, bir lokanta sahibi ve bir kafe çalışanı olarak çıktılar. Türkçe konuşmaktan sakınır bir ruh halleri vardı. Ama zorlayınca konuşmak zorunda kaldılar. Bu psikolojiyi hiç anlayamadım... Üzerlerinde konuşmayın diye bir baskı olduğunu da sanmıyorum.
Hamburg'taki tüm demokratik örgütlerin çalışmalarını, etkinliklerini yapabilmesi için sosyal demokrat yerel yönetim özel, geniş mekanlar yapmış. Hamburg ADD ve diğer Türk dernekleri için 250 kişilik bir salonu ve 4-5 odalı ofisi olan, her tür teknik altyapıya sahip bir bina verilmiş. Bu mekanda konserler, kurslar, dinletiler, söyleşiler yapılıyor. Türkiye'deki sosyal demokrat yerel yönetimlerin Hamburg'taki bu anlayışı değerlendirmelerini diliyorum. Sosyal demokratlar misyonları gereği katılımcılığı, ifade etmeyi ve düşünsel beslenme için demokratik kitle örgütlerinin önünü açıyordu. Hamburg eyalet yönetiminde milletvekili olan donanımlı yurttaşlarımızla da tanışma olanağı bulduk. Hamburg'ta başarmış, kendini kanıtlamış, ayakta durabilmiş insanlarımızı görmek bizleri çok mutlu eden gözlemlerimizdi. Sayın Ülkü Başsoy'un zarif, uluslararası piyanist eşi Banu Sözüar ile tanışmak bir zenginlikti. Yine ADD Başkanı Sevgili Coşkun çağdaş Türk Hamamını Hamburg'a taşımış, başarmış, kendini kanıtlamış bir insanımız. Hamburg'tan dinamik, ne yaptığını bilen insanlarımızla çoğalarak döndük.
26 Ekim 2011 Çarşamba akşamı Prof. Dr. Oğuz Makal, Doç. Dr. Firdevs Gümüşoğlu ile birlikte etkinliğin yapılacağı salondaydık. Salonun duvarlarında Türkiye'den getirdiğimiz fotoğraf sergisinin 25 posteri vardı. Bir Cumhuriyet projesi olan Köy Enstitülerinin görsel hatıraları ve kazanımları olan sergiyi yurttaşlarımız ilgi ile izliyorlardı. Hamburg Başkonsolosu Sayın Devrim Öztürk'ün bizlere hoş geldiniz demek için kısa süreliğine de olsa uğraması güzel bir hoşluktu. Hamburg'ta ülkemiz insanının 1940'lı yıllarda ürettiği Cumhuriyet değerleriyle %80'nin köylerde yaşadığı, okuma yazma oranın %15 olduğu dönemde Köy Enstitüleri İmecesi ve Tonguç'un emeğini belgeselde heyecanla hep birlikte izledik. Sırasıyla söz alarak Mustafa Kemal'i, Cumhuriyeti, Köy Enstitülerini, 1946 öncesi ve sonrası ülkede değişen paradigmaları, günümüzdeki küreselleşme olgusunun sağlıkta, eğitimde, kültürde ve sanatta yarattığı yıkımı konuştuk. Devrimci Cumhuriyeti ve günümüzdeki savrulmaları tartıştık. Sorularla, karşılıklı paylaşımlarla üç saat süren bir düşünsel zenginliği ürettik. 12 Eylül faşizminden kaçarak yıllarca Hamburg'ta yaşayan Cılavuz Köy Enstitüsü çıkışlı, TÖS 2. Başkanı, yazar Dursun Akçam'ı konuştuk ve onu da saygıyla andık.
Hamburg'tayken gözümüz, kulağımız Türkiye'deydi. Deprem felaketinin bıraktığı hasarları öğrenmeye çabalıyorduk. Ölen yurttaşlarımız ve kaybedilen 63 genç öğretmenimizi Almanya'da sevgi ve saygıyla andık. Ülkemizde her alanda bir an önce akıl, bilim ve sağlıklı bir yapılaşma kültürünün içselleştirilmesinin egemen olmasını diledik.
27 Ekim 2011 günü Hamburg havaalanında dostlarımız Ülkü Bey ve Coşkun Bey ile sarılarak vedalaştık. Yolculuk için yanıma şiir kitapları almıştım. Bedri Rahmi'ye baktım “...Ah bu türküler Türkülerimiz/ Ana sütü gibi candan Ana sütü gibi temiz/ Türkülerde tüter dağ dağ, yayla yayla/ Köyümüz, köylümüz, memleketimiz./ Ah bu türküler, Köy türküleri/ Dilimizin tuzu biberi Memleket ahvalini onlardan sor/ Kitaplarda değil, türkülerde ara Yemen'i Öleni,/ kalanı, gidip gelmeyeni... /Ben türkülerden aldım haberi./ Ah bu türküler, köy türküleri /Mis gibi insan kokar, mis gibi toprak /Hilesiz hurdasız, çırılçıplak/ Dişisi dişi, erkeği erkek /Kaşı kaş, gözü göz, yarası yara, Bıçağı bıçak ./ Ah bu türküler köy türküleri /Karanlık kuyularda açılmış çiçekler gibi /Kiminin reyhasından geçilmez /Kimi zehir, kimi zemberek gibi./ Bu şiiri okurken dağıtılan kulaklıkta türkü kanalını buldum. Pencereden baktığımda Tuna Nehri 10 bin metre aşağıda akarken “İzmir'in Kavakları” türküsü yolculuğuma eşlik ediyordu.
