Kavaklıdere'de, kesim yaparken başına ağaç dalı çarparak ağır yaralanan ve kaldırıldığı hastanede 6 gün sonra beyin ölümü gerçekleşen 44 yaşındaki Fahri Sarıkavak'ın bağışlanan organları başkalarına hayat verecek.
Kavaklıdere Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ortaklarından Fahri Sarıkavak, 1 Kasım'da, iki arkadaşıyla birlikte ağaç kesimi için Kozdere Mevkii'ne gitti. Evli ve 2 çocuk babası Sarıkavak, kesim yaparken diğer iki arkadaşı kesilen ağaçlardaki kabukları soyma işini üstlendi. Sarıkavak'ın uzun süre yanlarına gelmemesi ve kesim yaptığı motorlu testerenin sürekli çalışması üzerine merak eden arkadaşları, yanına gittiklerinde kendisini yerde kanlar içinde yatarken buldu.
Kavaklıdere İlçe Hastanesi'ne kaldırılan Sarıkavak, ilk müdahalenin ardından durumunun ağır olması üzerine Muğla Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne sevk edildi. Burada 6 gündür yoğun bakım ünitesinde tutulan Sarıkavak'ın pazar günü sabaha karşı beyin ölümü gerçekleşti.
AİLESİ VASİYETİNİ YERİNE GETİRDİ
Sarıkavak'ın vasiyetini yerine getiren ailesi, organlarını bağışladı. Ege Üniversitesi Organ Nakli Merkezi'nden gelen bir ekip, Sarıkavak'ın böbreklerini, kalp kapakçıklarını, karaciğerini ve korneasını aldı. Sarıkavak'ın karaciğeri, böbrekleri ve kalp kapakçıkları uygun hastalara nakledilmek üzere Ege Üniversitesi Organ Nakli Merkezi'ne gönderildi. Fahri Sarıkavak'ın cenazesi pazartesi günü öğle vakti kılınan namazın ardından Kavaklıdere İlçe Mezarlığı'nda toprağa verildi.
KARACİÄžER İKİ ÇOCUK BABASINA
Kestiği ağacın üzerine devrilmesi sonucu yaşamını yitiren Sarıkavak'ın karaciğeri kendisi gibi iki çocuk babası ve 13 yıldır siroz hastalığıyla mücadele eden 59 yaşındaki Zeki Önge'ye can aşısı oldu. Önge, Ege Üniversitesi Hastanesi'nde Doç. Dr. Murat Sözbilen başkanlığındaki ekip tarafından nakil operasyonuna alınırken, eşi Gülten Önge, "bu bağış bize çifte bayram yaşatıyor" dedi.
Önge'nin oğlu Hüseyin Önge de, umduklarından önce bağış organ çıktığını belirterek, "bu bağış babama hayat hediyesi olurken, hepimize de bayram hediyesi oldu" dedi. Sarıkavak'ın iki böbreği de, yine Ege Üniversitesi Hastanesi'nde Prof. Dr. Cüneyt Hoşcoşkun başkanlığındaki ekip tarafından uygun hastalara nakledilecek. Prof. Dr. Hoşcoşkun, aday hastaların belirlenme çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
BAÄžIÅžLANAN BÖBREKLER KULLANILAMADI
Hastanın bağışlanan böbrekleri İzmir'e Ege Üniversitesi Hastanesi'ne getirildi. 2 böbrek için 3 aday çağırıldı, birine nakledildi, ikisi ileri yaş ve kalp sorunları nedeniyle riskli bulununca bir böbrek kullanılamadı.
Sağlık Bakanlığı Organ Nakli Ulusal Koordinasyon Merkezi'nden yedek hasta listesi istedikleri halde yanıt alamadıklarını belirten Prof. Dr. Cüneyt Hoşcoşkun, "sistemdeki kurgulama hatasından böbreği kullanamama durumunda kaldık, iade ettik. Çok üzücü, öncelikle organı bağışlayan aileden özür dilenmeli" dedi.
Bağış iki böbreğin nakledileceği aday hastalar belirlendi ve çağrı yapıldı. Muğla'nın Milas ilçesinde oturan 44 yaşındaki Muammer Alan ile Manisa'nın Soma İlçesi'nden 65 yaşındaki Mükerrem Gürel ve Manisa'dan 61 yaşındaki Zinnur Uzel çağrıldı. 3 hastanın da doku tetkiki uygun çıktı. Bodrum Belediyesi'nden malülen emekli Muammer Alan, Prof. Dr. Cüneyt Hoşcoşkun başkanlığındaki ekip tarafından operasyona alınırken, önce Gürel, ardından da Uzel'in anestezi ve kalp konsültasyonları sonucunda nakil operasyonunu kaldıramayacakları ortaya çıktı. İki hasta da bu riskler altında nakil olmayı reddedince, bağış böbreklerden biri kullanılamadı.
"YEDEK HASTA LİSTESİ İSTEDİK, GELMEDİ"
Ege Üniversitesi Hastanesi'nde 1987 yılında böbrek nakline başlayan ve bugüne kadar 1000'in üzerinde nakil yapan Prof. Dr. Hoşcoşkun, kadavra organlardan alıcıların Sağlık Bakanlığı Organ Nakli Ulusal Koordinasyon Merkezi'nde (UKM) tutulan listelerden belirlendiğini vurguladı. Kendilerine 3 aday isim verilince yedek liste istediklerini belirten Prof. Dr. Hoşcoşkun, şöyle konuştu:
"Listeden 2'si 60 yaş üstünde 3 hasta adı verildi. 2 hastanın yaşının ileri olduğu, 3 hasta sayısının az olduğunu belirterek yedek liste verilmesi istendi. Ama merkezden bu liste verilmedi. Sonuçta 3 hasta içerisinden seçim yaptık. Muammer Alan'a taktık. İki hastanın konsültasyon sonunda riskli oldukları söylendi, hastalar nakil olmayı kabul etmedi. Hastalar ameliyatı kabul etmeyince bağış böbreği kullanamadık. Bunu UKM'ye bildirdik. Bu tür sorunlara karşı biz her zaman yedekli çalışırız. Ama bu kez alternatif yoktu. O böbreği takamazsanız, 'takamadık' diye bırakamazsınız, başka bir hastaya takmanız, bunu hazırlamanız gerekir. Yıllarca böyle yapıyorduk. Bir böbrek için en az 3-4 hasta çağırırız. Ama bu sefer maalesef UKM bu konudaki taleplerimize cevap vermedi. Biz de bize verilenler içerisinde hareket etmek zorundaydık. Kendilerine durumu bildirdik. Bir böbreği kullandık, diğerini kabul etmedikleri için takamadık, takamadığımız için böbreği kendilerine iade ettik."
2000 Yılında Ulusal Koordinasyon Sistemi,ni kuran ve 5 yılı aşkın süre başkanlığını yapan kişi olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Hoşcoşkun, isim vermeden eleştirilerde bulundu. Sistemin başındakileri sorumsuzlukla suçlayan Hoşcoşkun'un iddiaları şöyle:
"Maalesef ilk kez böyle bir durumla karşılaştık. Üzücü, hoş olmayan bir durum. Burada bağışlanmış bir organ var, kullanabilecek hastalarınız var ama nedense bir sistem hatası ya da sistemdeki kurgulama yanlışlığı nedeniyle bu organı kullanamama gibi bir durumla karşı karşıya kalıyorsunuz. Neden kaynaklandığını bilmiyorum ama ben 5 yıl süreyle başkanlığını yaptığımda telefonum 24 saat 365 gün açıktı. Herkes bana her an ulaşabiliyordu. Ulusal Koordinasyon Merkezi Başkanı, yalnız böbrek naklini kastetmiyorum, organ naklinin Türkiye'deki alt yapısından,organizasyonuna kadar sorumlu olan, bu konuda politika geliştiren, sistemi uygulayan, başında bulunan insandır. 7 gün 24 saat hizmet verecek olan insan varsa orada durması gerekir. Orada görevli olan memur, personel bu işi bilmez ki. Kağıt üzerinde bu işe bakar, bunun başında bulunması gereken hekimin bu sorumluluğu üstlenmesi gerekir, böyle olmamasını sağlaması gerekir. Bu bir sorumluluk işi. Bu organ buraya gelinceye kadar ne tür badireler atlatılıyor. Bayramın birinci gününden beri buradayız, bugün üçüncü günü. Benim dışımda görünmeyen bir sürü kahramanlarımız var, 70-80 kişi çalışıyor ve sonuçta görüyorsunuz organı kullanamıyoruz. İnsanlar bir başkasında bu organlar can bulsun, sağlığa sağlık katsın diye bağış yapıyorlar. Meseleye hukuki açıdan da bakılması gerekir. Çünkü burada bağış organın kullanılamaması, amme yararına olan bir hizmetin yapılamaması söz konusudur. Öncelikle organı bağışlayan aileden özür dilenmelidir. Kimin dileyeceğini vatandaşlarımız tahmin eder."
Prof. Dr. Cüneyt Hoşcoşkun, bu konuda Sağlık Bakanlığı'na söyleyeceği bir şey olmadığını belirterek, "Bu konudaki görüşlerimizi bilimsel toplantılarda defalarca söyledik ama maalesef sonuç alınamamıştır. Alınsa, sonuç bunlar olmazdı. Bizim zamanımızda herkes gelip yanlışı, eksiği konuşur, tedbirimizi alırdık. Åžimdi itiraz etmeyen, söylemeyen, konuşmayan insanları getiriyorlar oraya. Ehil insan olamadıkları belli. Yedek hasta listesi istedik, göndermediler. Muhatap var cevap yok" dedi.
Prof. Dr. Hoşcoşkun, kullanamadıkları bağış böbreği sisteme iade ettiklerini, başka bir hastaya kullanılıp kullanılmadığını bilemediğini söyledi. Kadavra böbreğin 72 saat içinde uygun hastaya nakledilmesi gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Cüneyt Hoşcoşkun, en geç 16-17 saat süre içinde nakil yaptığını, 35 saati bulan beklemelerde organdan yararlanma şansının çok düştüğünü söyledi.
