1970'lerde Antalya Kemer'e gitmiştik. Kemer'in denizi güzel, doğası güzeldi. Aynı zamanda limon, portakal memleketiydi. “Bu portakalları nasıl satardınız?” diye sordum.
“15 günde bir vapur gelirdi, vapura doldurur Antalya'ya dökerdik. Satılan satılır, satılmayanı orada bırakır dönerdik.”
Bir Yugoslav anlattı. Yugoslavya'da dağlarda büyük mağaralar vardı, bunları soğuk hava depoları haline getirdik. İsrailliler sebze ve meyveleri oraya koyarlar. Avrupa pazarlarını izlerler, nerede ne var ne yok, mal olmayan yere hemen gönderirlerdi. Bu sayede bölgenin en güçlü devleti olmuşlardır.
Ekonomik yaşamda yol çok önemliydi. Yolun yoksa eğer bir yerde yetişeni diğer yere satamazsın. Bizim gibi fakir insanlar ancak portakalın kabuklarını yiyebiliyordu.
Ülkede yok yoktu.
Güzelim Marmaris'in sebze ve meyveleri Yatağan'a bin bir zorlukla gelebiliyordu. Yollar bozuktu, arabalar bozuktu. Arabalara, kâh yolcular biner, kâh arabalar yolculara... Osmanlılar döneminde padişahın ölçüsü yaptığı seferlerle ölçülürdü, yaptığı yolla değil...
Cumhuriyeti kuranlar işte böyle bir ülke almışlardı. Bakılmamış, üstüne bir şey yapılmamış bir ülke...
Cumhuriyeti kuranlar böyle bir ülke devir almışlar. Bu ülke mamur hale getirilecek, çağdaş bir ülke haline getirilecekti.
Tayin edilen valiler işim bilincindeydi.
Ama para yoktu, araç gereç yoktu. Bir valinin elindeki araçlar şimdiki bir kasaba belediyesinin elindeki araçlar kadar yoktu. Bütün bu olumsuzlukları yenmek için insanda iki şey gerekliydi. İnsan sevgisiyle dolu bir yürek, bütün sorunları çözecek bir beyin. Göreve getirilen valilerde her ikisi de vardı.
Marmaris'e giderken Sakar'dan ovada bir yolun kıyısında okaliptüs ağaçları görürsünüz. Sıra sıra... Bunlar bir zamanlar Muğla Valisi olan Recai Güreli'nin eseridir. Bölge sivrisineğiyle ünlüdür, sıtmasıyla da...
Okaliptüsler suyu emer, toprağı kurutur. Sivrisinekleri de... Bu valinin eseridir.
Vali yol meraklısıdır, nerede yol yok Recai Güreli oradadır. Yol için dağlarda yatar, o kıt araçlarla yolların yapılmasına nezaret eder.
Vali tarımcılığın teşvikçisidir. Avrupa'dan cins buzağılar getirir, köylerde dağıttırır. Arıcılığa teşvik eder, fenni kovanları köylere dağıtırlar.
Tavukçuluk onun ayrı bir meşgale alanıdır. Bunlar laflarla anlatılacak işler değildir... Yapacaksın göstereceksin...
Ne yazık ki başlatılan işler yarım kaldı. Åžimdi tarım memurları, veterinerler masa başında oturuyorlar. Türkiye'de eğitim görmüş İsrailliler çölde gülü açtırıyorlar...
