Milas'ın tarihi zenginliklerinden birisi de, “Çöllüoğlu Hanı” dır.
Karia'lılar döneminden pek çok tarihi antik kentin, günümüzde de hala ayakta kalıntılarının bulunduğu Milas'ta, Çölüoğlu Hanı Osmanlılar döneminden günümüze ulaşan önemli sanat eserleri arasında yer alır.
Milas ilçe merkezinde, Hisarbaşı Mahallesi,ndeki “Çöllüoğlu Hanı” yörenin zengin ailelerinden Abdülaziz Ağa tarafından 1719-1720 yıllarında yaptırılmıştır. Hanın yapılışındaki asıl amaç ise, hayvanların yük taşımasından yararlanarak gerçekleştirilen zamanın ticari yaşamında, hanın hem atlara, eşeklere ve develere, hem de onların sahiplerine konaklama hizmeti vermesidir.
Taşıyıcı duvarları moloz taştan ve devşirme kagir malzemeden, çatısı, döşemeleri ve doğramaları da ahşaptan yapılan, 2 katlı “Çöllüoğlu Hanı”nın, tarih boyunca alt katı, burada konaklayan kervanların ve ticaret erbabının hayvanlarına, üst katı ise, insanların konaklaması için hizmet vermiş.
Han inşa edilirken, taşıma sistemi olarak, alt kat taşıyıcı sütunlu revakları kemerli olarak inşa edilmiş , üst kat ise, bu kemerler üzerine oturtulmuştur.
Tarihi yapının çatı örtüsü ise, kiremit örtü şeklinde yapılmıştır.
Dikdörtgen planlı olarak inşa edilen hanın iki yanında, alt katta hayvanlar için, üst katta da insanlar için bölmeler ve odalar bulunmaktadır.
Han inşa edildikten sonra, 18 yıl yörenin ticari yaşamına aynı şekilde hizmet verir. Abdülaziz Ağa tarafından 1738 yılında ise,“Ağa Camisi' yanında bulunan medreseye vakfedilerek aynı hizmetini sürdürmüştür.
Milas ilçe merkezinin en önemli tarihi zenginliklerin-den birisi olan “Çöllüoğlu Hanı”, geçirdiği süreç ve doğa olaylarıyla yıpranmasına ve çeşitli eklemeler yapılmasına rağmen, aslını büyük ölçüde koruyan bir yapıdır.
Günümüzde de, Milas Belediyesi tarafından projelen-dirilerek, İl Özel İdaresi bütçe-sindeki fonun kaynak desteğinde, aslına uygun olarak restore edilecek olan han, yine aynı amaç doğrultusunda hizmetini sürdürecektir.
Tarihi han, yörenin ahşap mimari tarzında yine aslına uygun olarak restorasyonuna başlanmış bulunuyor. Tarihi “Çöllüoğlu Hanı”, restore edildikten sonra da, 311 yıl öncesinde olduğu gibi, alt katı yörenin ticari yaşamına, üst katı da otel olarak konaklama hizmeti vermeye devam edecek.
Muğla ili, 3,5 milyonu yabancı olmak üzere, yılda 7 milyonu aşkın turiste ev sahipliği yapmaktadır. Tatillerini geçirmek üzere yöreye gelen yerli ve yabancı turistler-in önemli bir bölümü de, Milas ve çevresinde yer alan ve Karia döneminin önemli tarihi antik kentlerinin kalıntılarını yerinde görmek üzere Milas ilçesinden geçerler. Bundan böyle, yöreye gelen turistlerin en önemli uğrak noktalarından birisi de, şüphesiz “Çöllüoğlu Hanı” olacaktır.
O nedenle, restore edildikten sonra Milas ilçesine seçkin bir tarihi kimlik kazan-dıracağına ve ülkemiz kültür turizmine hizmet vereceğine inandığım hanın, restorasyonu için ilk adımı atarak restorasyonuna başlanması önemli ve dikkate değer bir çalışmadır.
O nedenle, Milas Belediye Başkanı Muhammet Tokat başta olmak üzere, tüm belediye çalışanlarını, projeye kaynak desteği veren Muğla Valiliğini ve İl Özel İdaresini, ayrıca projenin uygulamaya sokulması için destekte ve yardımda bulunan tüm kişi ve kuruluşları içtenlikle kutlamak istiyorum.
