KÖLELİKTEN, KONAK HANIMEFENDİLİÄžİNE!..
Dünkü köşe yazımda, Caretta Caretta cinsi deniz kaplumbağalarının yaşama alanlarından İztuzu sahilleri ve koruma çalışmalarından bahsetmiştim.
Bu günkü köşe yazımda da, hem Mısır'da hem de Güney Amerika sahillerinde Minta adı verilen Caretta Caretta cinsi deniz kaplumbağalarından, hem de Minta adı verilen bir romandaki olayların, Muğla ve yöresini, özellikle de Dalaman ve Köyceğiz Gölü çevresinin geniş çapta tanıtımına yaptığına inandığım olaylardan özetle de olsa bahsetmek istiyorum.
Geçtiğimiz hafta içinde, Minta adı verilen ve içerik olarak da, Minta adı verilen Deniz Kaplumbağalarını, köleliği, kölelerin özgürlüklerine kavuşmalarını ve bu süreç içinde de, Muğla ve yöresini, özellikle de Dalaman ve Köyceğiz yöresini tasvir eden bir romanı okumuştum.
İnsanın insana kölelik yapmasını hiçbir şekilde kabul edemediğim için, köle olarak Mısır'dan gemilerle Dalaman sahillerine getirilen zencilerin, başlarına gelebilecek olayları çok merak ettiğim için, akıcı bir şekilde yazılmış olan, yazar Solmaz Kamuran'ın MİNTA adlı romanını kısa sürede okudum.
Romanda, köle pazarlarında satıldıktan sonra, gemi ile Mısır'dan Dalaman sahillerine getirilen iki kardeşten Nada adındaki kız ile, gemilerle Mısır'dan Güney Amerika'ya götürülen Naja adındaki erkek kardeşin yaşadıkları sıkıntılı süreç anlatılmaktaydı..
Romanda, her iki kardeşin de özgürlükleri iade edildikten başkalarının yanında yine bir köle gibi karın tokluğuna çeşitli sıkıntılar içinde çalışmalarından, bu iki zenci kardeşin çocukluk dönemlerinin geçtiği, Mısır kıyılarında Minta adını verdikleri bir köyden, ayrıca gerek Mısır kıyılarında gerekse Güney Amerika sahillerinde yaşamını sürdüren ve Minta adını verdikleri deniz kaplumbağaları-nın yaşama sürecinden bahsediyordu.
Her iki kardeşin, köle olarak gemilerle hem Dalaman'a, hem de Güney Amerika'ya yolculukları sırasında da, Mintaların yani deniz kaplumbağalarının gemilerle birlikte denizde zaman zaman yüzeye çıkarak yüzmeleri, çeşitli canlılarla beslenmeleri, özetle bu süreç içindeki yaşamlarından da söz ediliyor.
Romanda, bende en çok ilgi uyandıran konu ise, önce bir köle olarak Dalaman sahillerine gemilerle getirilen, Nada adlı köle kızın sıkıntılarla dolu yaşamı anlatılırken, köle kızın bir gün yaşadığı ve hizmetçilik yaptığı Dalaman'daki Hüsnü Paşa Konağında konağın sahibesi durumuna gelmesi, bu süreç içinde de, Muğla ve yöresinin geniş bir tasvir ile anlatılmasıydı.
Bu arada, Güney Amerika'ya bir köle gemilerle götürülen erkek kardeşi Naja'nın yaşam süreci de yine romanda ayrıntılarıyla anlatılmaktaydı.
Her iki kardeş de, kölelikten kurtulmalarına ve azat edilmelerine rağmen, yaşam boyu bir daha birbirlerini ne yazık ki bir daha hiç göremiyorlar.
Bu günkü köşe yazımda, Dalaman sahillerine getirildikten sonra önce köle, daha sonra da Dalaman Köyceğiz Gölü arasında, Köyceğiz Gölü'ne ve Dalaman ovasına hakim noktada yer alan, Mısır Hidiv'ine bağlı olarak yaşamını sürdürmekte olan Hüsnü Paşa Konağından, bu konakta hizmetçi olarak yaşamını sürdüren Nada'dan ve onun uzantısı durumundaki aynı konakta hizmetçi olarak çalışan kızı Amira'dan, onun çocuklarından ve Amira'nın torunlarından, ve onların olan çocuklarından özetle bahsetmek istiyorum.
Günümüzde, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak işlevini sürdüren, Dalaman'daki Devlet Üretme Çiftliğinin ve çevresindeki arazilerin sahibi durumundaki, Hüsnü Paşa, yaşamının büyük bir bölümünü, bu çiftlikte ve Köyceğiz Gölü yakınındaki Hüsnü Paşa konağında geçirmektedir.
Hüsnü Paşa'nın eşi Salima hanım, çok soylu güzel ve genç bir bayan olmasına rağmen, Hüsnü Paşaya bir evlat verememiştir.
Salima hanım , kocası Hüsnü paşanın evlat sevgisini tatması, böylece kendisiyle yaşam sürmeye devam edebileceği inancıyla, evin hizmetçisi Nada'nın yine hizmetçilik eden kızı Amira'yı hamile bırakmasını önerir.
Paşa önce bu teklife sıcak bakmamakla birlikte , bir gece hizmetçi kızı kahya aracılığıyla odasına çağırır ve odasında onunla birlikte olur.
Durumdan haberdar olan evin hanımı Salima hanım, Hüsnü Paşa'nın emrindeki hizmetçi kız Amira'ya ve annesi Nada'ya, bunun hiç kimsenin bilmemeleri için sıkı tembihte bulunur. Konakta konumlarını bozmak istemeyen hizmetçi anne ve kızı, seslerini kesip, bir sır olarak saklamak zorunda kalırlar.
Hizmetçi kızın kısa süre sonra hamile olduğu ortaya çıkar. Çevresindeki insanlar onun konaktaki işçilerin birisinden hamile kalabileceğini düşünürler.
Bunu tek bilen ise, Hüsnü Paşa ve eşi Salima hanımdır. Paşa, hamile hizmetçiden olacak çocuğunu düşünerek, onları annesiyle birlikte Ağla Yaylasındaki kendi yazlığına gönderir. Kendilerine de burada çok iyi bakılmasını emrindeki adamlarına sıkı tembih eder.
Öyle ilginç bir olay yaşanır ki, o sırada Salima hanım da Paşadan hamile kalır. Paşa tarafından hizmetçi kızdan doğan erkek çocuğuna Müştak, kendi eşinden doğan erkek çocuğuna da Müjdat adını verir.
Salima hanımın sütü olmadığı için Amira, her iki çocuğa da süt anneliği yapar.z Her iki çocuk da, İstanbul'da kolejlerde öğrenim görürler. Hizmetçi zenci köleden olma Müştak çok başarılı olmasına rağmen, Müjdat yaramaz ve içkiye düşkün bir genç olur.Müştak iyi bir öğretmen olmuş ve evlenmiştir.
Bu sırada Hüsnü Paya hastalanır. Müştak'ı görmeyi ister. Müştak gelmeden de adamlarına bütün mal varlığının yarısının Müştaka verilmesini vasiyet eder. Müştak Paşanın elini öptükten sonra paşa ölür. Kısa süre sonra da bu ölümü evin hanımı Salima hanımın ve hizmetçi kızın annesi Nadanın ölümleri takip eder.
Böylece, evin hizmetçisi köle kızı Amira , Hüsnü Paşa Konağının sahibi ve sözü geçen tek hanımı durumuna gelir.
Ancak Müştak'ın gerçek annesi, herkesin sevdiği saydığı ibadetine düşkün bir hanım olarak yaşamını sürdürür. Herkesi sever.
Mal, mülk derdine düşen paşanın kendi eşinden olma sarhoş ve serseri oğlu Müjdat tabanca ile, Müştakı öldürür.
Müştakın İstanbul'daki eşi doğum yapan ve erkek çocuğa da Nijat adı verilir. Çitliğin ve konağın sahibi daha sonra Nijat olur. Nijat Rezzan ile evlenir, onların da Hamra adlı kızları ve Åžerif adlı oğulları olur.
Güney Amerika'ya giden köle Naja'nın torunlarının torunu Ray ise, Biyoloji Profesörü olur. Minta adı verilen Caretta Caretta cinsi deniz kaplumbağalarının yaşamı ve üremeleri üzerine çalışmalar yapar.
Romanda, özetle hep Carettalardan ve Muğla ve yöresi anlatılmıştır.
Yani Carettalar, Muğla'nın tanıtımına büyük katkılar sağlamıştır.
