Can Yücel, önemli bir şairimizdir. Köy Enstitülerinin kurucusu ve dünya klasiklerini Türkiye'ye kazandıran Eski Milli Eğitim Bakanlarından Hasan Ali Yücel'in oğludur. Can Yücel, son yıllarını (Muğla)Datça'da yaşayarak geçirmiş, ölünce de oraya gömülmeyi vasiyet etmiştir. Can Yücel'in mezarı Datça'dadır ve her ölüm yıldönümünde O, sevenleri tarafından mezarı başında anılır...
Bir yerin tanınmasında, o yerin hafızalarda yer etmesinde yazarların, şairlerin, sanatçıların payı çok büyüktür. Bir yazar, bir şair; yaşadığı yerle ilgili kitaplar yayınlamışsa, şiirler yazmışsa veya o şair ve yazar orada yaşıyorsa; o yerin tanınması/tanıtılması daha kolay olur... Yaşar Kemal, kitaplarıyla Çukurova'yı tanıtmıştır. Halikarnas Balıkçısı(Cevat Åžakir Kabaağaçlı) eserleriyle Bodrum'u insanlara sevdirmiştir. Åžair Melih Cevdet Anday'ın (Milas)Ören'in tanınmasında katkıları vardır. Bu örnekler gibi, Åžair Can Yücel'in de dirisi ve ölüsüyle, Datça'yı mesken tutmasıyla, Datça'nın tanınmasında katkısı bulunmaktadır. Bu örnekleri çoğaltmak mümkün...
1999 yılında vefat eden, vasiyeti üzerine, aşığı olduğu Datça'nın, İskele Mezarlığının denizi gören bir tepesinde defnedilen Can Yücel'in mermerden yapılma mezarı, Ağustos ayı içinde kırıldı, parçalandı... Bir zamanlar, Ruhi Su'nun mezar taşı da kurşunlanmıştı...
Can Yücel'in mezarı, Kars'taki insanlık anıtının mimarı(sonra bu anıt, “ucube” olarak nitelendirildiği için yıkılmıştı) Heykeltıraş Mehmet Aksoy tarafından yapılmıştı. Heykeltıraş Mehmet Aksoy, Ozan'ın mezarının özelliğini şu şekilde anlatıyor: “İçindeki çocuğu daima canlı tutan bir adamdı Can Yücel. Işığı en iyi geçiren cins taşı oyarak, gün ışığını geçirir hale getirdim. Öyle ki ışık arkadan vurduğunda ana rahmindeki cenin görünüyordu. Bunun adı da 'Can Taşı' olsun dedim. Önünden de içinden su geçen bir göbek bağı uzanıyor. İşte o sonsuz döngüye işaret eden su anlamına geliyor. Böylece o göbek bağıyla, Can'ı yeniden hayata bağladım.” Can Yücel'in mezarının üzerine, bir de, “Ne kadar yalansız yaşarsak o kadar iyi” dizesi işlenmişti. Heykeltıraş Mehmet Aksoy, Can Yücel'in mezarını onun ozan ve insan kimliğine uygun bir şekilde, bir sanat eseri olarak inşa etmişti...
Can Yücel, ölümünün 11. yılında, mezarının üzerine şarap dökülerek anılmıştı. Bu, onun vasiyetiydi. Her yıl böyle oluyordu anma. Bu şekilde anılmaya, Datça AKP ilçe başkanı tepki göstermiş ve ardından ozanın mezarının parçalanması olayı gerçekleşmişti. İlçe başkanı açıklamasında şunları söylüyordu: “Biz kimsenin içkisiyle uğraşacak değiliz ama milletimizin inançlarına, geleneklerine, manevi duygularına küfretmeye, hakaret etmeye kalkışmalarına da sessiz kalacak değiliz.”
İslam dininin bir hoşgörü dini olduğunu; din adamları söyler. Herkes inancında serbesttir; kimi inanır, kimi inanmaz. Kimseyi de kendi inancın doğrultusunda zorlayamazsın. Bir kişinin mezarı başında ne şekilde anılacağının da yazılı bir reçetesi yok... İsteyen, sahip olduğu dünya görüşü ve dini inancı doğrultusunda, istediği şekilde mezarı başında ölüye saygısını ortaya koyar. Kimsenin buna karışmaya ve bu anmanın şeklini belirlemeye hakkı bulunmamaktadır. Ayrıca, hiç kimsenin İslam'ın bekçiliğine soyunup, başkalarını/ötekilerini kendilerine benzetmeye, kendileri gibi düşünüp, kendileri gibi davranmaya zorlayamaz... Herkesin kendi inancına göre hareket etme özgürlüğüne karşı olunursa, bu mantık; Türkiye'de bulunan Rum, Yahudi, Ermeni, Süryani ve Hıristiyan kişilerin kendi ölülerini, kendi inançlarına göre anma özgürlüğünü de ortadan kaldırmış olursunuz...
Muhafazakâr düşünceyi savunanlar çoğaldıkça; onlar, kendilerinden başka hiç kimseye hayat hakkı tanımama tavrı içine girdiler. Onlar, ülke genelinde hâkim siyasi güç olmanın yarattığı psikolojiyle çevrelerinde bir “mahalle baskısı” oluşturmaya başladılar. Bu durum, kendi dışlarındaki kişilerde, endişeli bir bekleyişin ortaya çıkmasına yol açtı... Toplumun bir kısmında var olan bu endişeli bekleyiş ve gerginlik; toplumsal huzursuzluğun en büyük nedenidir. Ülke, ya bizden olacaksın ya da yok olacaksın gerilimli tablosuna sürüklenilmemelidir. Toplum, tek tipleştirmeye doğru götürülmemelidir. İş bu noktaya geldiğinde, ülke olarak kayıplarımız çok olur... Can Yücel'in mezarına yapılan saldırı, onun öncesinde Datça AKP ilçe başkanının yaptığı açıklama ve buna benzer ülke genelindeki diğer örnekler; bu endişelerin somut birer ifadesidir.
Doğan Hızlan, Can Yücel'in mezarının saldırıya uğramasından sonra, bir endişesini şöyle dile getiriyor: “Zaman zaman Nazım Hikmet'in mezarının buraya taşınması gündeme geliyor. Ben getirilmemesini savunanlardan yanayım. Gene biri çıkıp mezar taşını parçalar, yeni bir rezalet ortaya çıkar diye. Birinin üzerine kalmaz bu, mezar taşı parçalayan ülkenin vatandaşları olarak adımız çıkar.”(Hürriyet, 21.8.2011)
Can Yücel bir şiirinde, “Ne zormuş yonca yolması/Bizim memlekette adam olması” diyordu. Can Yücel, başka bir şiirinde de, “düşmanı dost kılacaksın” diyerek mezarından barış ve dostluk mesajları gönderiyordu. İşte o şiir: “Can yasası bu insanın: “Savaşlara, yoksulluklara/ Ve binbir belaya karşın/ İlle de yaşayacaksın *//* Us yasası bu insanın: /Suyu şavka döndürüp/ Düşü gerçeğe çevirip/ Düşmanı dost kılacaksın!”
(Not: Okurlarımızın 30 Ağustos Zafer Bayramı ile Åžeker Bayramlarını kutlarım.)
