Birinci Dünya Savaşı'nda müttefiklerimizle birlikte yenilmiştik. Yurdumuzun her köşesi işgal edilmişti. Mustafa Kemal yurdu işgalden kurtarmaya kalkıştı, yanlış mı yaptı? Her yurtsever subayın yapacağı buydu. Ama her subay bunu yapabilir miydi? Åžüpheliyim... Halide Edip Adıvar gibi aydınlar, “Kurtuluş Savaşı'nı yapmayalım, buna gücümüz yetmez, Amerikan mandası olalım” diyordu. Mandacılık bir tür müstemlekecilikti. Kurtuluşu başarmak bir mucizeydi, Atatürk bunu başardı. Doğal olarak arkadaşlarıyla birlikte...
Yurt kurtarılmıştı ama çok yoksuldu, askerin çarığı ulustan ödünç alınmıştı.
Lozan'da siyasal bağımsızlık kazanılmıştı ama onun kadar ekonomik bağımsızlık da koşuldu. O olmadan siyasal bağımsızlığın önemi yoktu. Lozan'da yabancılara verilen imtiyazları kaldırdık. Yabancılar şöyle diyorlardı; “yarın bu imtiyazları geri vermek için tıpış tıpış geleceksiniz.” Gitmedik! Yerli sanayimizi kurduk, “Yerli malı, Türk'ün malı, herkes onu korumalı” diye şarkılar söylerdik okullarda. Yerli sanayimizi kurduk ama çok zorluklar çektik. Para biriktirmek için çok zorlandık. Para biriktirmek için ağır vergiler koyduk. 5 lira... millet bunu ödeyemedi aylarca dağlarda çalıştık. İşte CHP'yi halkın gözünden düşüren nedenlerden birisi.. Yani, ekonomik devleti kurmak için hep aldık, ama bir şey veremedik.
Ülkede yol yoktu. Muğla Valisi Recai Güreli yol yapmak için dağlarda yatıyordu. Elindeki araçlar bugünkü bir kasabanın elindeki araçlardan daha azdı. Yolsuzluktan üretilen mallar bir yerden diğer bir pazara sevk edilemiyordu. Bu nedenle ekonomi canlı değildi.
Sanayileşme Demokrat Parti'nin başını yedi. Ustaca engellediler, bunu yapanlar yabancılardı.
Bizi ezmeye, soymaya kalkan batı önceden din ve devlet işlerini birbirinden ayırmıştı, laikti. Bilim ve teknoloji, devlet işlerinden dini ayırmıştı. Akıl hürdü, bunlar devlet yönetimini, bilimi, aklı özgür kılmışlar, onların serbestçe gelişmesine olanak sağlamışlardı. Atatürk Türkiye'ye laikliği getirmekle hata mı yapmıştı? Hayır! Daha önce her işe karışan din kendi yolunda ilerliyor.
Din adına her şeye karışmaya kalkışan din adamları işlerinden oluyor,(!) bizim adımıza konuşmuyorlardı. Olay buydu...
