Değerli okur, bu haftaki köşemde, 21. yüzyılın en çok konuşulan psikiyatrik hastalığı olan “depresyon” üzerine yazmak istiyorum.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından geleceğin en büyük sorunu olarak ilan edilen depresyon, tedavi edilmediği sürece bireyde çok büyük yıkımlara yol açan hatta bireyi intihara kadar sürükleyebilen psikiyatrik bir hastalıktır. Yapılan araştırmalara göre her insanın hayatının bir noktasında depresyon hastalığına yakalanma oranı %20'dir. Bizim ülkemizde kayıtlarda geçen rakamlara göre 3,5 milyon insan depresyon hastalığına yakalanmış durumdadır. Dünya genelinde her gün 1000'in üzerinde insan depresyondan kurtulamadığı için kendi yaşamına son vermektedir.
Depresyonun temel belirtileri, isteksizlik, hayattan eskisi kadar zevk alamamadır. Bunun yanında depresyonda; kendini üzgün hissetme, kilo kaybı veya kiloda artış, uykusuzluk ya da aşırı uyuma, sıkıntılı, huzursuz olma, kararsızlık, dikkat dağınıklığı,cinsel ilgide değişme, sık sık ölümü, intiharı düşünme gibi durumlar görülür. Depresyon zayıflık veya acizlik değil, bir hastalıktır. Kendisine göre tedavi yöntemleri vardır. Asıl önemli olan depresyona giden yolu kapamaktır.
Depresyon bir beyin hastalığıdır. Beyinde belirli bölgeleri etkileyen bazı salgıların az salınımı sonucu oluşur. Bu salgılar; halk arasında mutluluk hormonu olarak bilinen serotonin, motivasyon ve nerji veren adrenalin ve dopamin salgılarının az salınımından kaynaklanmaktadır.
Depresyonun bir çok çeşidi vardır. En ağır depresyon türü psikotik depresyondur. Mantıksız inaçlara sahiptirler, halüsinasyon görür, gaipten sesler duyarlar. Ortaya çıkan hezayan ve halüsinasyonlar suçluluk, değersizlik ve günahkarlık temalıdır. Hastalar geçmişte işlemiş olduğu hatalarından dolayı yaşanan afetlerden kendilerini sorumlu tutabilirler. “35 yıl önce genel eve gitmiştim. Allah beni cezalandırıyor. Van depreminin sebebi benim bu günahım. Benim yüzümden kıyamet kopacak,” türünden düşüncelere sahiptirler.
Depresyonun başka bir türü de örtülü (maskeli) depresyondur. Bu tür depresyonda kişide psikolojik belirtilerden daha çok bedensel şikayetler göz önündedir. Baş ağrısı, baş dönmesi, adele ağrıları, kalp çarpıntısı, terleme, nefes darlığı, vücudun belirli bölgelerinde uyuşma, karıncalanma ve ya yanmalar; karın ağrıları, ishal veya kabız-lık, kulak çınlaması, cinsel sorunlar gibi şikayetlere sahiptirler. Doktora baş vurur, bir sürü tahlil yaptırır, röntgen, tomografi, MR çekilir sonuç olarak her defasında doktorun; “bir şeyiniz yok, sapasağlamsınız” cevabıyla karşılaşırlar. Bu durumda ki kişilerin aslında gerçek problemleri depresyondur.
Kadınlarda genel olarak doğumdan sonra loğusalık döneminde de depresyon görülür. Depresyonun bu türüne “postpartum blues” denir. Gelip geçici hafif bir depresif ruh halidir. Fakat bazı kadınlar da çok ağır geçer hatta intihara kadar gidebilir.
Depresyona kimler aday diye bakacak olursak; yaş açısından değerlendirdiğimizde, ilk depresyon atağı yirmili veya otuzlu yaşlarda görülür. Yaşlılarda ve çocuklarda da görülebilir. Depresyon erkeklere oranla kadınlarda iki kat daha fazla görülür. Bunda hormanal farlılıkların etkisi vardır. Bunun yanında psikolojik faktörlerin etkisi de büyüktür. Ayrıca boşanmışlar, dullar, küçük yaşta anne ve babasını ve ya ikisinden birini kaybedenlerde de depresyona girme riski yüksektir.
Değerli okur, depresyonun bir ruh hastalığı olmadığı, beyindeki bazı salgıların az salgılanması sonucu oluştuğunu tekrar etmek istiyorum. Psikiyatrik bir hastalıktır, tedavisi mümkündür. Tıbbi yöntemler kullanılarak tedavide başarıya ulaşılabilen bir durumdur. Gelip geçicidir. Depresyon geçiren kişi sinirli olabilir, en yakınındaki kişilerle bile çok çabuk münakaşaya girebilir, çok ileri vakalarda günlük ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma gelebilir. Bu durumda hasta yakınlarına büyük sorumluluk düşmemektedir. Depresyona girmiş bir kişiye sıcak ve anlayışlı davranılmalı fakat “hadi kalk dolaş, giyinip süslen, arkadaşlarını ara, mücadele et, mutlu ol” gibi hiç bir faydası olmayan davranışlardan kaçınmalıdırlar. Biran önce bir psikiyatri uzmanına baş vurmalı ve en kısa zamanda tedaviye başlamalıdırlar. Bir çok hasta tedavi olup sağlığına kavuştuklarında “keşke daha önce bir psikiyatriste gitseydim” demişlerdir. Bazı hastalar yıllarca direnmiş doktora gitmemişler ve daha sonra tedavi olduklarında boşa geçen yıllarına üzülmüşlerdir.
Değerli okur, bu yazımı burada noktalamak istiyorum. Bir sonraki hafta görüşmek dileğiyle, sağlıklı günler dilerim.
